Người ít chữ tu Tịnh Độ thế nào

• Nên hiểu Đức Phật lập ra pháp niệm Phật để mở cửa cho mọi người, không phân biệt học nhiều hay ít, nên người ít chữ hoàn toàn tu tốt được.
• Không nên vì ít chữ mà xem nhẹ hẳn việc hiểu biết, vì vẫn cần nắm vài điều cốt yếu để câu niệm có hướng và tránh hiểu lầm.
• Nên hiểu phần hiểu biết căn bản có thể tiếp nhận bằng cách nghe giảng, nghe người kể lại, không nhất thiết phải đọc được kinh sách.
• Không nên hiểu lầm rằng cứ niệm Phật là khỏi cần sống thiện hay tin nhân quả; dù ít chữ vẫn phải giữ giới, làm lành thì việc tu mới trọn.

Trong số những người hướng về pháp môn Tịnh Độ, có không ít người lớn tuổi, làm nông, làm lao động, ít có điều kiện học hành, thậm chí không biết chữ. Một nỗi e ngại thường gặp ở họ là: mình không đọc được kinh, không học được giáo lý, vậy có tu được không. Bài này muốn thưa cho rõ và cho ấm rằng pháp môn Tịnh Độ vốn đặc biệt rộng cửa với chính những người như vậy.

Điểm cốt của pháp môn này là xưng niệm danh hiệu Phật. Theo Kinh A Di Đà, Taishō 366, Đức Phật khuyên chúng sinh tin sâu, nguyện thiết và chấp trì danh hiệu A Di Đà cho tới nhất tâm. Câu niệm Nam-mô A Di Đà Phật rất ngắn gọn, ai cũng niệm được, không cần biết chữ, không cần thuộc kinh dài, không kén nơi chốn hay thời gian. Theo Kinh Vô Lượng Thọ, Taishō 360, Đức Phật A Di Đà phát nguyện tiếp dẫn tất cả chúng sinh xưng niệm danh hiệu Ngài, chính là để mở một con đường mà người ít học, ít chữ cũng bước vào được trọn vẹn. Vì thế, người không biết chữ mà niệm Phật thành kính mỗi ngày, giữ giới, sống hiền, là đã đang tu Tịnh Độ một cách vững vàng, không thua kém ai.

Tuy vậy, cần nói cho cân bằng để tránh một hiểu lầm: ít chữ không có nghĩa là hoàn toàn khỏi cần hiểu biết gì. Một người dù không đọc được kinh vẫn nên nắm vài điều cốt yếu, bằng không câu niệm dễ thiếu hướng hoặc rơi vào lệch lạc. Mấy điều cốt ấy gồm: tin có Đức Phật A Di Đà và cõi Cực Lạc theo lời kinh; hiểu niệm Phật là nương vào lời nguyện tiếp dẫn của Ngài chứ không phải cầu xin lợi lộc; tin sâu nhân quả; và biết rằng người niệm Phật vẫn phải sống thiện, giữ giới, làm lành. Điều an ủi là phần hiểu biết này không đòi phải đọc sách: người ít chữ hoàn toàn có thể tiếp nhận qua nghe giảng, nghe băng đĩa, hay nhờ con cháu, đạo hữu kể lại. Tai nghe mà lòng thấm cũng là học.

Ở đây có một chỗ tế nhị cần giữ. Khẳng định người ít chữ tu tốt không có nghĩa là cổ vũ lối tu thiếu hiểu biết, tu mà chẳng hiểu gì; nhắc tới hiểu biết căn bản cũng không phải để dựng một hàng rào khiến người ít học thấy mình không đủ tư cách rồi tủi lòng. Tinh thần đúng là vừa trấn an, vừa khích lệ: pháp môn này thật sự rộng cửa cho quý vị, và chỉ cần thêm một chút hiểu biết vừa sức là việc tu càng chắc, càng an. Người ít chữ với người nhiều chữ, khi đã tin sâu, nguyện thiết, niệm Phật chuyên cần và sống thiện lành, thì trên đường về Cực Lạc đều bình đẳng như nhau. Hiểu như vậy, người ít chữ có thể an lòng mà tu, không mặc cảm, không e dè, lấy câu niệm Phật làm bạn hằng ngày và lấy nếp sống hiền lành làm nền cho cả đời tu.