Quán Thế Âm Bồ-tát tượng trưng cho hạnh gì?

• Nên hiểu niệm danh hiệu Quán Thế Âm là nhắc mình tập sống thương người, biết lắng nghe và giúp đỡ nỗi khổ của người khác.
• Không nên xem Quán Thế Âm như một vị thần chuyên ban điều mình muốn theo lối đổi chác, mà nên thấy Ngài là tấm gương của lòng từ bi.
• Nên nhớ trong Tam Thánh, Quán Thế Âm cùng Đại Thế Chí trợ duyên cho hạnh nguyện tiếp dẫn của Đức Phật A Di Đà, không tách rời trọng tâm niệm Phật.
• Không nên dừng ở chỗ chiêm bái hình tượng, mà nên đem lòng thương người vào đời sống gia đình và những người chung quanh.

Quán Thế Âm Bồ-tát là một trong hai vị Bồ-tát hầu cận Đức Phật A Di Đà trong bộ Tây Phương Tam Thánh, đứng một bên Ngài. Trong cả ba vị, Quán Thế Âm tiêu biểu cho hạnh đại bi, nghĩa là lòng thương cứu khổ rộng lớn trải khắp muôn loài. Chính danh hiệu của Ngài đã nói lên điều ấy: Quán Thế Âm có nghĩa là quán xét, lắng nghe tiếng kêu của thế gian mà tìm tới cứu giúp.

Hạnh nguyện này được trình bày khá rõ trong phẩm Phổ Môn của Kinh Diệu Pháp Liên Hoa, Taishō 262. Theo phẩm này, Bồ-tát Quán Thế Âm quán sát âm thanh khổ não của chúng sinh khắp nơi; ai gặp tai ách, sợ hãi, nếu một lòng xưng niệm danh hiệu Ngài thì được Ngài tầm thanh cứu khổ, tùy duyên hiện thân để hóa độ. Đây là cơ sở của lòng tin lâu đời nơi dân chúng, vẫn quen niệm Quán Thế Âm mỗi khi hoạn nạn, ốm đau hay lòng bất an. Nét tín ngưỡng ấy đáng quý, vì nó nuôi dưỡng niềm tin và đem lại chỗ nương tinh thần cho người trong cơn khổ.

Tuy vậy, người học đạo cần đi xa hơn một bước, để không dừng lại ở chỗ chỉ xem Quán Thế Âm là nơi kêu cầu cứu giúp. Trong tinh thần nhà Phật, một vị Bồ-tát không phải là vị thần ban phát điều ta muốn theo lối đổi chác, mà trước hết là một tấm gương của phẩm hạnh để người tu noi theo. Quán Thế Âm là hiện thân của lòng từ bi; vì thế, niệm danh hiệu Ngài cũng đồng thời là tự nhắc mình tập mở lòng thương người, biết lắng nghe và san sẻ nỗi khổ của kẻ khác. Người hiểu đúng sẽ thấy: cầu Bồ-tát và học theo Bồ-tát phải đi cùng nhau.

Đặt trong bộ Tây Phương Tam Thánh, ý nghĩa này càng rõ. Kinh Quán Vô Lượng Thọ, Taishō 365, mô tả Quán Thế Âm cùng Đại Thế Chí thường theo Đức Phật A Di Đà hiện đến tiếp dẫn người niệm Phật lúc lâm chung. Như vậy, lòng đại bi của Quán Thế Âm không tách rời mà quy về và phụng sự cho hạnh nguyện tiếp dẫn của Đức Phật ở giữa. Người tu Tịnh Độ học hạnh Quán Thế Âm chính là để lòng thương người ấy nâng đỡ và làm trong sạch tâm niệm Phật của mình.

Vì vậy, hiểu cho trọn thì niệm Quán Thế Âm vừa là nương vào lòng từ bi của Ngài để được an ủi che chở, vừa là phát nguyện tập làm theo hạnh ấy giữa đời thường. Một người vừa thành tâm xưng niệm danh hiệu Ngài, vừa tập nhẫn nhịn, biết giúp người trong khả năng của mình, thì mới thật sự gần với Bồ-tát. Khi lòng thương lớn lên, tâm tự lắng dịu, và đó là chỗ tựa vững cho việc niệm Phật cầu sinh Cực Lạc.