Tây Phương Tam Thánh gồm những ai?

• Nên hiểu ba vị là biểu tượng của từ bi, trí tuệ và nguyện lực tiếp dẫn, không phải một bộ thần linh chuyên định đoạt phước họa theo lời cầu xin.
• Không nên thờ Tam Thánh chỉ để cầu xin của cải, mà nên nhìn vào ba vị để học hạnh và nhớ Phật.
• Nên nhớ Đức Phật A Di Đà ở chính giữa là giáo chủ cõi Cực Lạc, hai Bồ-tát hai bên là trợ duyên cho hạnh nguyện tiếp dẫn.
• Không nên xem ba vị tách rời nhau, mà nên thấy từ bi và trí tuệ luôn đi cùng trên con đường niệm Phật.

Bốn chữ Tây Phương Tam Thánh chỉ ba vị thánh của cõi Cực Lạc phương Tây, được nhắc tới trong các kinh Tịnh Độ. Ở chính giữa là Đức Phật A Di Đà, giáo chủ cõi Cực Lạc. Theo Kinh Vô Lượng Thọ, Taishō 360, Ngài vốn là Tỳ-kheo Pháp Tạng, đã phát bốn mươi tám lời nguyện rộng lớn và tu tập vô lượng kiếp để thành tựu một cõi nước thanh tịnh, tiếp dẫn chúng sinh mười phương biết tin sâu, nguyện thiết và niệm danh hiệu Ngài. Vì thế, vị ở giữa tiêu biểu cho nguyện lực tiếp dẫn.

Hai bên Đức Phật là hai vị Bồ-tát hầu cận. Bên một phía là Quán Thế Âm Bồ-tát, tiêu biểu cho hạnh đại bi, lòng thương cứu khổ rộng khắp. Bên phía kia là Đại Thế Chí Bồ-tát, tiêu biểu cho đại trí, dùng ánh sáng trí tuệ soi khắp, nhiếp giữ tâm người niệm Phật cho khỏi tán loạn. Kinh Quán Vô Lượng Thọ, Taishō 365, mô tả khá kỹ tướng hảo và hào quang của hai Ngài khi cùng Đức Phật A Di Đà hiện đến, cho thấy ba vị thường được trình bày như một bộ ba gắn bó. Kinh A Di Đà, Taishō 366, nói tới cõi Cực Lạc và vô số Bồ-tát ở đó; còn hình ảnh Quán Thế Âm và Đại Thế Chí hầu cận Đức Phật A Di Đà được trình bày rõ hơn trong Kinh Quán Vô Lượng Thọ, Taishō 365, và truyền thống Tịnh Độ.

Điều cần nói cho rõ là Tam Thánh gồm đúng ba vị nêu trên, không có Bồ-tát Địa Tạng. Bồ-tát Địa Tạng có hạnh nguyện riêng, thường gắn với việc cứu độ chúng sinh trong cảnh khổ, chứ không nằm trong bộ Tây Phương Tam Thánh. Sự nhầm lẫn này khá phổ biến, nên người học cần phân biệt cho đúng.

Một chỗ nữa cần giữ gìn, là cách hiểu về ba vị. Tam Thánh không phải một bộ thần linh được dựng lên để con người cầu xin tài lộc, định đoạt họa phúc theo lối đổi chác. Ba vị là biểu tượng sống động của ba phẩm chất mà người tu hướng tới: nguyện lực, từ bi và trí tuệ. Nhìn vào Đức Phật A Di Đà, ta nhớ tới chí nguyện cầu giải thoát và niềm tin nơi cõi thanh tịnh. Nhìn Quán Thế Âm, ta học mở lòng thương người. Nhìn Đại Thế Chí, ta học giữ tâm sáng suốt, chuyên nhất nơi câu niệm Phật.

Vì vậy, hiểu Tam Thánh gồm những ai chỉ là bước đầu; bước sâu hơn là biết ba vị ấy nhắc mình điều gì. Khi lễ lạy hay chiêm ngưỡng tượng Tam Thánh, người tu nên khởi tâm noi theo hạnh nguyện của ba vị, lấy đó làm tấm gương soi mình, chứ không dừng ở chỗ chiêm bái hình thức hay mong cầu lợi lộc riêng tư. Có như vậy, việc thờ kính Tam Thánh mới trở thành một sự nâng đỡ chân thật cho đường tu niệm Phật cầu sinh Cực Lạc.