Đại Thế Chí Bồ-tát và pháp niệm Phật

• Nên hiểu thu nhiếp sáu căn và giữ tịnh niệm tiếp nối là gom các giác quan về câu niệm, không để ý nghĩ chạy lung tung.
• Không nên gắng sức ép tâm một cách căng thẳng; khi ý nghĩ chạy đi thì nhẹ nhàng kéo về câu niệm, kiên trì lâu ngày tâm tự lắng.
• Nên biết chương Niệm Phật Viên Thông thuộc Kinh Thủ Lăng Nghiêm và được truyền thống Tịnh Độ Hán truyền đề cao, chứ không nhầm là nguyên văn ba kinh Tịnh Độ.
• Không nên chỉ chiêm bái hình tượng Đại Thế Chí mà bỏ quên việc đem pháp nhiếp tâm của Ngài vào thời khóa niệm Phật mỗi ngày.

Trong bộ Tây Phương Tam Thánh, Đại Thế Chí Bồ-tát là vị gắn bó mật thiết nhất với pháp niệm Phật, tới mức người tu Tịnh Độ thường nhắc tới Ngài như một vị thầy mẫu mực về cách nhiếp tâm. Cơ sở cho điều này là một đoạn kinh nổi tiếng, thường được gọi tắt là chương Niệm Phật Viên Thông, mà truyền thống Tịnh Độ Hán truyền đặc biệt đề cao và đưa vào nếp tu hằng ngày.

Cần thưa cho rõ về nguồn gốc: đoạn Đại Thế Chí Bồ-tát Niệm Phật Viên Thông Chương nằm trong Kinh Thủ Lăng Nghiêm, Taishō 945, chứ không phải trong ba kinh Tịnh Độ thường tụng là Kinh Vô Lượng Thọ, Kinh Quán Vô Lượng Thọ và Kinh A Di Đà. Việc lấy đoạn này làm điểm tựa cho pháp niệm Phật là một nét đặc trưng của Tịnh Độ Hán truyền, được chư Tổ sư Trung Hoa và Việt Nam coi trọng. Người học nên biết điều này để vừa trân trọng truyền thống, vừa hiểu đúng đoạn kinh ấy thuộc về đâu, không lẫn lộn nguồn.

Nội dung pháp tu được Đại Thế Chí thuật lại rất cô đọng. Ngài nói tới việc thu nhiếp cả sáu căn, tức là gom mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý về một mối, giữ tịnh niệm tiếp nối không để gián đoạn. Ngài ví tâm nhớ Phật như con thơ nhớ mẹ: nếu mẹ con luôn nhớ nhau thì đời đời chẳng cách xa; cũng vậy, nếu chúng sinh hết lòng nhớ Phật niệm Phật, thì hiện tại hoặc tương lai nhất định thấy Phật. Nhờ giữ tâm chuyên nhất như vậy mà Ngài được vào chánh định, chứng quả viên thông. Đây chính là chỗ vì sao Đại Thế Chí tiêu biểu cho đại trí trong Tam Thánh: trí tuệ ở đây không phải lý luận, mà là năng lực gom tâm, giữ niệm cho sáng tỏ và liên tục.

Ý nghĩa thiết thực của pháp này lại rất gần với người bình thường. Cốt lõi nằm ở ba điều giản dị: miệng niệm cho rõ, tai nghe cho rõ chính tiếng niệm của mình, và tâm bám sát theo từng câu. Khi ý nghĩ tản mạn nổi lên, người tu chỉ cần nhẹ nhàng đưa tâm về lại câu niệm, không bực bội cũng không gắng ép căng thẳng. Lâu ngày, câu niệm nối nhau liền lạc, tâm tự lắng dịu và trong sáng. Đây là pháp mà người tại gia, dù bận rộn hay ít chữ, đều có thể thực hành trong thời khóa mỗi ngày.

Đặt trở lại trong bộ Tam Thánh, Kinh Quán Vô Lượng Thọ, Taishō 365, mô tả Đại Thế Chí cùng Quán Thế Âm theo Đức Phật A Di Đà tiếp dẫn người niệm Phật. Như vậy, pháp nhiếp tâm của Đại Thế Chí không tách rời mà phụng sự cho trọng tâm niệm danh hiệu A Di Đà cầu vãng sinh. Người tu học hạnh Ngài chính là để câu niệm Phật của mình thêm chuyên nhất, tâm thêm sáng và an, làm hành trang vững chãi trên đường về Cực Lạc.