Đại Thế Chí dạy niệm Phật

• Không nên cho rằng niệm Phật chỉ cần nhiều và nhanh là đủ; Bồ-tát nhấn ở chữ nhớ liên tục, tịnh niệm nối nhau, chứ không ở con số.
• Nên hiểu ví dụ mẹ con là để nói lòng nhớ tưởng hai chiều, không nên hiểu thành Phật ở ngoài ban phát theo lời cầu khẩn.
• Không nên nghĩ chỉ niệm suông mà bỏ giới hạnh; niệm Phật đi cùng đời sống thiện lành mới vững.

Đại Thế Chí Bồ-tát là một trong những vị Bồ-tát được nhắc tới nhiều trong truyền thống Tịnh Độ, thường đứng hầu Đức Phật A Di Đà cùng với Quán Thế Âm. Lời dạy về niệm Phật của Ngài được ghi trong chương Đại Thế Chí Bồ-tát Niệm Phật Viên Thông, vốn nằm trong Kinh Thủ Lăng Nghiêm theo truyền thống Hán truyền. Đây là một đoạn được Tổ sư Tịnh Độ rất coi trọng, vì nói gọn mà đủ tinh thần của pháp niệm Phật.

Trong đoạn ấy, Ngài tự thuật con đường tu của mình bằng mấy ý cốt lõi: thu nhiếp sáu căn, nhớ Phật niệm Phật, tịnh niệm nối nhau không gián đoạn. Thu nhiếp sáu căn là không để mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý buông lung chạy theo cảnh bên ngoài, mà gom về một câu niệm. Nhớ Phật niệm Phật là vừa khởi lòng tưởng nhớ, vừa cất tiếng hoặc thầm niệm danh hiệu, hai việc nương nhau. Tịnh niệm nối nhau là giữ cho dòng niệm trong sạch ấy được liền lạc, đứt thì nối lại, lâu dần thành một mạch.

Để chỉ rõ vì sao phải nhớ tưởng tha thiết, Ngài đưa ví dụ mẹ con rất gần gũi. Nếu một bên nhớ mà một bên quên, như mẹ nhớ con mà con mải chơi quên mẹ, thì dù gặp cũng như xa. Còn nếu hai mẹ con đều một lòng nhớ nhau, thì đời này đời sau chẳng rời. Đem ví dụ ấy soi vào pháp tu: chư Phật thương tưởng chúng sinh thường hằng như mẹ nhớ con, chỉ còn chờ phía chúng sinh chịu quay về nhớ Phật. Khi cả hai lòng nhớ gặp nhau, thì người niệm Phật hiện đời tâm được an, về sau lại được gần Phật.

Điểm cần hiểu cho khéo là pháp này lấy lòng nhớ tưởng làm gốc, chứ không phải đua nhau ở số lượng hay tốc độ. Người niệm chậm mà lòng tha thiết thì hơn người niệm vội mà tâm tán. Đây cũng không phải câu chữ có phép lạ tự nó sinh công hiệu; sức mạnh của nó nằm ở chỗ chuyển tâm, gom tâm tán loạn về một mối trong sạch, nhờ đó phiền não bớt khuấy động.

Về mặt nguồn, cần thưa cho trung thực: chương Đại Thế Chí Niệm Phật Viên Thông thuộc Kinh Thủ Lăng Nghiêm là nguồn của truyền thống Hán truyền, được Tịnh Độ tông y cứ. Vì là điểm có những bàn luận trong giới nghiên cứu, số hiệu và bản dịch nên được chư Tăng và cố vấn giáo lý xác nhận trước khi phổ biến rộng, đó là cách giữ cho việc học pháp vừa tha thiết vừa cẩn trọng.

Đem về đời sống, người tại gia học theo Ngài bằng việc rất giản dị: giữ trong lòng một câu niệm như đứa con luôn nhớ mẹ, lúc rảnh thì thầm niệm, tâm tán thì nhẹ nhàng kéo về. Niệm Phật như thế lâu ngày, lòng lắng trong, gặp cảnh thuận không quá đắm, gặp cảnh nghịch không quá chìm, vì đã có một chỗ nương vững vàng bên trong.