Vãng sinh và Bồ-tát đạo

• Nên hiểu sinh về Cực Lạc là để tu cho đủ sức rồi trở lại hành Bồ-tát đạo, cứu độ muôn loài.
• Không nên xem vãng sinh là trốn đời, vì đúng nghĩa nó là cách chuẩn bị năng lực cho hạnh lợi tha.
• Nên hiểu ở cõi Ta-bà đạo lực còn yếu nên về Cực Lạc tu cho vững là khôn ngoan, không phải bỏ rơi người khác.
• Không nên vì sợ mang tiếng ích kỷ mà ngại nguyện vãng sinh; cốt giữ nguyện ấy gắn với tâm bồ-đề và chí độ sinh.

Một băn khoăn thường gặp, nhất là nơi những người có lòng thương đời, là: cầu vãng sinh về Cực Lạc có phải ích kỷ không, có phải là chỉ lo cho riêng mình mà quay lưng với chúng sinh? Đây là câu hỏi đáng trân trọng, và trả lời cho thấu sẽ làm sáng tỏ mối liên hệ giữa vãng sinh và Bồ-tát đạo.

Trước hết cần thấy rõ giới hạn của người tu nơi cõi này. Ở cõi Ta-bà, đạo lực phần đông còn yếu, phiền não còn nặng, định tuệ chưa vững. Trong hoàn cảnh ấy, lòng muốn cứu độ người khác là quý, nhưng năng lực thật sự để cứu độ thì còn hạn chế; nhiều khi muốn vớt người mà chính mình còn chìm nổi theo dòng nghiệp. Hiểu được điều này, ta sẽ thấy việc nguyện sinh về một môi trường tu học thuận lợi không phải là trốn tránh, mà là một lựa chọn sáng suốt để bồi đắp năng lực.

Điểm thứ hai là vai trò của Cực Lạc trong tiến trình ấy. Kinh Vô Lượng Thọ, Taishō 360, cho biết người sinh về Cực Lạc được an trú trong địa vị không còn thối lui, gần Phật, nghe pháp liên tục, đạo nghiệp tiến mau. Cõi ấy do bản nguyện và công đức của Đức Phật A Di Đà lập nên làm môi trường tu học, nên người về đó tu tiến nhanh và chắc tới quả vị giác ngộ. Khi đã thành tựu đạo lực, vị ấy đủ sức trở lại các cõi để cứu độ chúng sinh mà không còn sợ bị nghiệp duyên kéo lui. Như vậy, vãng sinh là chặng chuẩn bị năng lực cho hạnh độ sinh, chứ không phải điểm dừng của lòng từ bi.

Điểm thứ ba là tinh thần Bồ-tát đạo soi sáng cho việc vãng sinh. Phẩm Phổ Hiền Hạnh Nguyện trong Kinh Hoa Nghiêm nêu lên những hạnh nguyện rộng lớn của bậc tu Bồ-tát đạo: hằng thuận chúng sinh, đem lại lợi lạc cho muôn loài, làm việc lợi tha không mỏi mệt. Đáng chú ý là cuối phẩm, các hạnh nguyện ấy được hồi hướng về việc nguyện sinh Cực Lạc, để gần Phật A Di Đà mà thành tựu rồi tiếp tục độ sinh. Điều này cho thấy nguyện vãng sinh và chí nguyện Bồ-tát đạo không hề mâu thuẫn, trái lại nâng đỡ lẫn nhau: phát tâm rộng lớn vì chúng sinh thì cầu sinh Cực Lạc để đủ sức thực hiện tâm ấy, và sinh về Cực Lạc thì để viên mãn hạnh độ sinh.

Vì vậy, nói cho rõ và mềm: cầu vãng sinh không phải là ích kỷ khi nó được tâm bồ-đề dẫn dắt. Người tu nguyện về Cực Lạc không phải để hưởng an vui một mình rồi quên đời, mà để tu cho đủ sức rồi trở lại cứu giúp chính cõi đời mình đã ra đi. Cũng cần giữ cân bằng: nhấn mạnh hạnh độ sinh không có nghĩa chê người tu cầu giải thoát, bởi muốn độ người trước hết phải tự độ; và nương nguyện lực của Phật A Di Đà vẫn là nâng đỡ người biết tự tu, chứ không thay phần tự lực. Tóm lại, vãng sinh và Bồ-tát đạo là một thể: sinh về Cực Lạc để đủ sức hành Bồ-tát đạo, độ sinh không mỏi mệt. Người tu cứ nương hiểu biết ấy mà chuyên cần niệm Phật, phát tâm rộng lớn và sống lợi tha ngay từ hôm nay.