II. Đạo đức và tu tập căn bản

Trì giới với người niệm Phật

Trì giới là gìn giữ những điều răn Phật dạy, như năm giới, để thân tâm trong sạch. Với người niệm Phật, giữ giới là nền tảng đi cùng câu niệm. Giới giúp tâm an, niệm Phật dễ lắng; câu niệm Phật lại nhắc ta giữ giới bền hơn.

Nội dung giáo lý

Trì giới là gìn giữ những điều răn Phật dạy để thân, miệng, ý được trong sạch. Với người tại gia, nền tảng thường là năm giới: không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối và không dùng rượu cùng các chất gây nghiện làm mê mờ tâm trí.

Có người nghĩ chỉ cần niệm Phật cho nhiều là đủ, còn giới giữ hay không cũng được. Cách hiểu này nên xem lại cho thấu đáo. Niệm Phật và trì giới vốn nương nhau, không tách rời. Giữ giới giúp tâm bớt hối tiếc, lo sợ, nhờ đó khi niệm Phật tâm dễ lắng và bền hơn. Ngược lại, câu niệm Phật cũng nhắc ta dừng lại trước những việc trái giới.

Người tu Tịnh Độ giữ Tín, Nguyện, Hạnh, mà trì giới là một phần của Hạnh, đi cùng việc niệm Phật và làm lành. Lỡ có lúc sơ sót, điều nên làm là thành tâm sám hối, phát nguyện chừa bỏ rồi tiếp tục giữ giới và niệm Phật, chứ không buông xuôi.

Giữ giới như vậy không phải để ràng buộc, mà để giữ cho đời sống và câu niệm Phật cùng được trong sạch, an lành.

Ý nghĩa thực hành

Quý vị có thể bắt đầu từ việc giữ vững năm giới trong nếp sống hằng ngày. Trước một việc dễ phạm, như muốn nói một lời không thật để được lợi, hãy dừng lại niệm thầm một câu Phật hiệu rồi chọn cách giữ giới. Với người quen uống rượu, có thể bớt dần để tâm trí sáng, niệm Phật rõ ràng hơn. Mỗi tối, quý vị soi lại trong ngày có giữ trọn các giới không; nếu lỡ sơ sót thì thành tâm sám hối trước Phật, phát nguyện ngày mai giữ tốt hơn, rồi an lòng niệm Phật. Không nên vì một lần lỗi mà nản, cũng không nên ỷ vào niệm Phật mà xem nhẹ giới. Có cụ lớn tuổi tự nhắc mình mỗi câu niệm Phật là một lời hứa sống hiền. Giữ giới và niệm Phật cùng nhau như vậy, đời sống dần nhẹ nhàng, tâm an, đường tu thêm vững.

Một vài điều dễ lầm

Không nên nghĩ chỉ cần niệm Phật nhiều thì không cần giữ giới nữa, vì giới và niệm Phật vốn nương nhau.

Xem thêm điều dễ lầm
  • Không nên hiểu niệm Phật như cách xóa sạch mọi lỗi để cứ phạm giới rồi niệm bù, vì điều cần là sám hối và chừa bỏ thật lòng.
  • Không nên vì lỡ phạm giới một lần mà nản lòng buông xuôi, mà nên sám hối rồi tiếp tục giữ giới và niệm Phật.
  • Không nên xem trì giới là sự ràng buộc nặng nề, mà là cách giữ cho đời sống và câu niệm cùng được trong sạch.

Hiểu sâu hơn

Mở phần chuyên sâu

Trì giới là gìn giữ những điều răn mà Đức Phật chỉ dạy, để cho thân, miệng, ý được trong sạch. Với người tại gia, nền tảng thường là năm giới: không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, và không dùng rượu cùng các chất gây nghiện làm mê mờ tâm trí. Nếp sống đạo đức này được Kinh Giáo thọ Thi-ca-la-việt trình bày như con đường an vui cho người cư sĩ ngay trong đời thường, chứ không phải điều gì xa lạ.

Có người nghĩ rằng chỉ cần niệm Phật cho thật nhiều là đủ, còn giới giữ hay không cũng không sao. Cách hiểu này nên xem lại cho thấu đáo. Trong truyền thống Tịnh Độ, niệm Phật và trì giới vốn nương nhau, không tách rời. Giữ giới giúp lòng bớt hối tiếc, bớt lo sợ; nhờ tâm thanh thản như vậy mà khi niệm Phật, tâm dễ lắng và bền hơn. Trái lại, mỗi câu niệm Phật cũng như một lời nhắc, giúp ta dừng lại trước những việc trái giới sắp làm.

Người tu Tịnh Độ thường lấy ba điều Tín, Nguyện, Hạnh làm cốt, mà trì giới chính là một phần của Hạnh, đi cùng việc niệm Phật và làm lành. Kinh A Di Đà nhắc đến thiện căn, phước đức, nhân duyên của người cầu vãng sinh; giữ giới và sống lành chính là cách vun bồi nền tảng ấy. Tuy vậy, cũng cần thưa cho rõ theo tinh thần thận trọng: giới được trình bày ở đây là nền tảng nâng đỡ đường tu, giúp tâm an để niệm Phật, chứ bài này không dám đặt giới thành một điều kiện cứng tuyệt đối cho việc vãng sinh; chỗ tế nhị ấy xin để chư Tăng giảng giải thêm.

Vậy lỡ có lúc sơ sót, phạm giới thì sao? Điều nên làm không phải là buông xuôi nản lòng, mà là thành tâm sám hối, phát nguyện chừa bỏ, rồi tiếp tục giữ giới và niệm Phật. Cũng không nên hiểu niệm Phật như cách để xóa lỗi rồi cứ phạm rồi niệm bù; cái cần là lòng sám hối và chừa bỏ thật sự. Một lần lỗi không làm hỏng cả con đường, nhưng ỷ lại mà xem nhẹ giới thì tâm khó an.

Quý vị có thể bắt đầu từ việc giữ vững năm giới trong nếp sống hằng ngày, trước một việc dễ phạm thì niệm thầm một câu Phật hiệu rồi chọn cách giữ giới. Mỗi tối soi lại trong ngày, nếu sơ sót thì sám hối, phát nguyện ngày mai giữ tốt hơn, rồi an lòng niệm Phật. Giữ giới như vậy không phải để ràng buộc nặng nề, mà để giữ cho đời sống và câu niệm Phật cùng được trong sạch, an lành.

Nguồn tham khảo

Phần dưới ghi rõ nguồn kinh cho nội dung bài. Lời kinh là trích hoặc tóm ý từ kinh điển; phần giải thích, ví dụ và ứng dụng thực hành là diễn giải của Ban biên tập ADIDA.

  • Kinh Giáo thọ Thi-ca-la-việt DN 31 nguồn trực tiếp
    Lời kinh liên quan
    • Người cư sĩ hiền thiện từ bỏ bốn nghiệp ô uế: sát sinh, lấy của không cho, tà dâm và nói dối.
    • Kinh cảnh báo việc đắm say rượu men, rượu nấu là một nguyên nhân làm tổn hại tài sản và đời sống.
  • Kinh A Di Đà T366 nguồn bổ trợ
    Lời kinh liên quan
    • Kinh dạy phải có thiện căn, phước đức, nhân duyên mới được sinh về cõi Cực Lạc.