Tinh tấn

• Tinh tấn không phải là ganh đua tu nhiều hơn người khác để khoe hay để được khen.
• Siêng năng tu tập không có nghĩa là bỏ bê sức khỏe, gia đình và trách nhiệm đời thường.
• Tinh tấn không chỉ là tụng niệm cho thật nhiều, mà còn là siêng sửa tâm, bỏ ác và làm lành mỗi ngày.

Tinh tấn là sự siêng năng, bền bỉ và đúng hướng trên đường tu. Chữ siêng ở đây không phải là gắng sức cho thật nhiều trong chốc lát rồi mau chán, mà là cố gắng đều đặn, có chánh niệm soi đường. Đây là một đức tính được nhắc đến rất nhiều trong giáo pháp, vì dù pháp môn nào đi nữa, thiếu sự bền lòng thì cũng khó đi đến nơi đến chốn.

Đức Phật dạy bốn việc cần siêng năng, thường gọi là bốn sự cố gắng chân chính. Trong Kinh Phân Tích Đạo thuộc Tương Ưng Bộ, khi giảng về Chánh tinh tấn trong Bát Chánh Đạo, Ngài nêu rõ bốn điều: cố gắng ngăn điều ác chưa sinh đừng cho sinh khởi, dứt bỏ điều ác đã lỡ sinh, làm cho điều lành chưa có được sinh ra, và gìn giữ nuôi lớn điều lành đã có. Bốn việc này gói trọn ý nghĩa của tinh tấn, vừa là ngăn ác vừa là làm lành, áp dụng được ngay trong đời sống hằng ngày chứ không riêng nơi thiền đường.

Người tu nên hiểu cho đúng vài chỗ. Tinh tấn không phải là tu thật gấp một thời gian rồi buông; điều quý nằm ở sự lâu dài và đều đặn, như dòng nước nhỏ chảy mãi thì xuyên được đá. Tinh tấn cũng không phải là ganh đua tu nhiều hơn người để khoe hay để được khen, càng không có nghĩa là bỏ bê sức khỏe, gia đình và trách nhiệm đời thường. Và tinh tấn không chỉ là tụng niệm cho thật nhiều, mà còn là siêng sửa tâm, bỏ ác và làm lành mỗi ngày.

Có thể hình dung tinh tấn giống như việc chăm một cội cây: tưới đều mỗi ngày thì cây lớn dần, chứ không phải đổ thật nhiều nước một lần rồi bỏ mặc. Người tu cũng vậy, giữ một nếp đều đặn vừa sức mình thì lâu dần thành thói quen an lành, theo ta suốt đời.

Với người niệm Phật, tinh tấn là mỗi ngày vẫn giữ câu niệm Phật, dù chỉ mươi phút nhưng cho thật bền; vẫn làm lành, vẫn xét lại lời nói việc làm của mình. Khi một ý xấu hay lời nặng chực khởi lên mà ta nhận ra và dừng lại, đó chính là siêng ngăn điều ác; khi gặp dịp giúp người hay nói lời hòa ái mà không bỏ lỡ, đó là siêng làm điều lành. Có hôm mệt mỏi biếng trễ, quý vị không nên tự trách nặng nề, mà nhẹ nhàng bắt đầu lại. Nhờ nếp tinh tấn đều đặn ấy mà tâm dần lắng, niềm tin dần vững và đời sống dần an.