Tin Phật bằng hiểu biết

• Không nên tin một cách không xét đúng sai, không cần hiểu đạo lý hay nhân quả.
• Nên hiểu tin Phật là lòng tin có hiểu biết, đặt trên kinh điển và nhân quả.
• Không nên xem tin Phật ngang với việc cầu cúng để cầu lợi riêng cho mình.
• Nên hiểu lòng tin càng được soi xét, học hỏi thì càng vững chắc.

Một số người, nhất là người trẻ quen lối suy nghĩ thực tế, thường e ngại rằng tin Phật, tin cõi Cực Lạc thì chẳng khác nào tin không có cơ sở. Đây là một băn khoăn chính đáng, và chính đạo Phật cũng rất coi trọng việc tin cho đúng. Vì thế, cần phân biệt rõ giữa lòng tin chân chính và lối tin không xét đúng sai.

Đức Phật là bậc đặc biệt khuyến khích người ta dùng trí tuệ để soi xét trước khi tin. Trong lời dạy cho người dân xứ Kālāma, Ngài khuyên chớ vội tin một điều chỉ vì nghe đồn, vì truyền thống lâu đời, vì kinh sách nói, hay vì người có uy tín bảo thế; hãy tự mình quán xét xem điều ấy là thiện hay bất thiện, đem lại an vui hay khổ đau, rồi mới quyết định tin nhận và thực hành. Tinh thần ấy cho thấy lòng tin trong đạo Phật vốn đi liền với hiểu biết, chứ không phải là tin nhắm mắt.

Từ đó có thể thấy, cái mà người học Phật cần tránh là lối tin phó mặc cho may rủi, mong có một thế lực bên ngoài định đoạt họa phúc cho mình mà không cần đến nhân quả và sự tu sửa của bản thân. Còn tin Phật, theo đúng nghĩa, là tin nơi một bậc đã giác ngộ hoàn toàn, tin rằng những lời Ngài chỉ dạy về khổ, về nhân quả, về con đường thoát khổ là chân thật, rồi đem những lời ấy ra thực hành để tự mình chuyển hóa. Trong pháp môn Tịnh Độ, tin có cõi Cực Lạc và bản nguyện của Đức A Di Đà cũng đặt trên nền kinh điển như Kinh A Di Đà, Kinh Vô Lượng Thọ, chứ không phải lời truyền miệng vô căn cứ.

Người tin Phật, vì thế, không hề từ bỏ lý trí. Trái lại, họ dùng lý trí để soi xét, để hiểu cho thấu, và lòng tin nhờ hiểu biết mà ngày càng vững. Tin nhân quả thì lo tránh ác làm lành; tin Phật từ bi thì tập sống bao dung, rộng lượng; tin có Cực Lạc thì phát nguyện tu hành, niệm Phật, giữ giới. Mỗi việc tu ấy lại củng cố thêm lòng tin, khiến tin và hiểu nương nhau cùng lớn.

Nên hiểu rằng một lòng tin được đặt trên nền kinh điển, nhân quả và đời sống thiện lành thì không phải là tin suông, mà là chính tín. Khi gặp nghi ngờ, người Phật tử không nên vội bỏ niềm tin, cũng không nên tin liều, mà hãy tìm đọc kinh, thưa hỏi bậc có hiểu biết để được soi sáng. Tin theo cách ấy, lòng tin trở thành ánh sáng dẫn đường, giúp người tu an ổn và vững vàng trên con đường về Cực Lạc.