Thiền định

• Thiền định không phải là cách để tìm cảm giác lạ, thấy hình ảnh hay mong cầu phép thần thông.
• Định tâm không phải chuyện cao xa chỉ dành cho người xuất gia, mà người cư sĩ cũng có thể tập trong đời sống.
• Người niệm Phật không nên xem nhẹ việc giữ giới và sửa tâm rồi chỉ mong ngồi định, vì định được nuôi lớn từ nếp sống trong sạch.

Thiền định là pháp tu giúp tâm lắng dịu, bớt tán loạn và an trú nơi một đối tượng lành. Tâm người thường hay chạy theo trăm mối lo nghĩ, hết nhớ chuyện đã qua lại lo chuyện chưa tới, ít khi chịu dừng. Thiền định chính là cách tập gom tâm ấy lại, cho nó vừa dừng lại vừa sáng ra, không còn để mặc cho ý nghĩ kéo đi.

Trong Bát Chánh Đạo, Đức Phật dạy về Chánh định, tức là sự an định chân chính. Theo Kinh Phân Tích Đạo thuộc Tương Ưng Bộ, Chánh định được trình bày qua bốn tầng thiền, từ cạn đến sâu; ở đây chỉ xin nói ý phổ thông cho đại chúng dễ nhận, không đi vào chi tiết từng tầng. Điều đáng nhớ là định chân chính không tách rời giới trong sạch và tâm tỉnh giác: có nếp sống lành làm nền, có chánh niệm soi đường, thì định mới vững và an.

Cần hiểu cho đúng để khỏi lạc hướng. Định không phải là làm cho đầu óc trống rỗng hay rơi vào mê mờ, lờ đờ; trái lại, định là tâm vừa lắng vừa sáng, biết rõ những gì đang khởi lên nơi mình. Thiền định cũng không phải là cách để tìm cảm giác lạ, thấy hình ảnh hay mong cầu những điều khác thường; ai tu mà chạy theo những thứ ấy thì dễ đi sai. Định chỉ đơn giản là tâm có chỗ an trú, không còn lao xao.

Người tu cũng không nên nghĩ thiền định là chuyện cao xa chỉ dành cho bậc xuất gia. Ngay trong đời sống, mỗi khi ta giữ tâm chuyên chú vào một việc lành, bớt lo ra, thì đó đã là mầm của định rồi. Người cư sĩ hoàn toàn có thể nuôi dưỡng định ngay giữa nếp sống thường ngày, miễn là giữ cho đều và bền.

Với người niệm Phật, đây là chỗ rất gần gũi và quý báu. Giữ tâm chuyên nhất nơi câu niệm Phật, nghe rõ từng tiếng, biết mình đang niệm, không để ý nghĩ tản mác kéo đi, ấy chính là niệm Phật trong chánh niệm và cũng là một lối nuôi dưỡng định. Quý vị có thể chọn một chỗ yên, ngồi thoải mái, đưa tâm theo hơi thở hoặc theo danh hiệu Phật; khi tâm chạy đi thì nhẹ nhàng kéo về, mỗi lần kéo về như vậy là một lần luyện định. Chỉ cần mươi, mười lăm phút mỗi ngày mà giữ cho bền, dần dần tâm quen với sự yên lắng, lòng càng an, niềm tin càng vững, và quý vị sẽ thấy mình bớt nóng vội, sống điềm đạm hơn giữa đời thường.