IV. Ba kinh Tịnh Độ chính

Quán tưởng A Di Đà

Quán tưởng A Di Đà là phép nhiếp tâm hình dung tướng tốt và ánh sáng của Phật, được Kinh Quán Vô Lượng Thọ dạy qua phép quán tượng Phật rồi quán thân Phật. Mục đích là để tâm gần Phật, nuôi lòng tin nguyện, không phải tìm cảnh lạ.

Nội dung giáo lý

Quán tưởng A Di Đà là phép nhiếp tâm bằng cách hình dung tướng tốt và ánh sáng của Phật A Di Đà. Trong Kinh Quán Vô Lượng Thọ, phép này nằm trong nhóm các phép quán về bậc thánh, đi sau khi tâm đã lắng qua các phép quán cảnh vật trước đó.

Kinh dạy trước hết quán tượng Phật: hình dung một tòa sen báu, trên đó có hình tượng Phật A Di Đà trang nghiêm. Khi tâm đã quen với hình tượng, người tu mới tiến đến quán thân Phật, hình dung sắc thân vàng sáng cùng hào quang của Ngài. Vì đây là cảnh giới sâu, kinh cũng nói rõ người căn cơ còn cạn nên nương theo hình tượng cho dễ.

Nên hiểu quán tưởng theo nghĩa mềm: đó là cách giúp tâm bớt tán loạn và gần Phật hơn, chứ không phải để thấy cảnh lạ hay cầu thần thông. Người mới tu có thể chỉ cần nhớ tưởng dáng từ bi của Phật rồi niệm danh hiệu Ngài. Quán tưởng đi cùng niệm Phật, giữ giới và làm lành thì mới vững và đúng hướng.

Ý nghĩa thực hành

Quán tưởng A Di Đà nghe thì sâu, nhưng quý vị có thể bắt đầu rất nhẹ nhàng. Hãy thử ngồi yên trước bàn thờ hay nhắm mắt nhớ lại pho tượng Phật A Di Đà mà quý vị thường lễ: dáng ngồi an nhiên, gương mặt hiền từ, ánh sáng dịu tỏa quanh Ngài. Giữ hình ảnh ấy trong lòng vài hơi thở, rồi nhẹ nhàng niệm danh hiệu Phật. Nếu hình ảnh chưa rõ cũng không sao, vì kinh đã dạy người căn cơ cạn cứ nương theo hình tượng cho dễ. Điều quan trọng không phải thấy được cảnh đẹp, mà là tâm gần Phật, bớt lo nghĩ vẩn vơ và lòng thêm an. Mỗi ngày tập một chút như vậy, kèm theo giữ giới và làm việc lành, quý vị sẽ thấy câu niệm Phật của mình ngày càng có gốc và đời sống dần nhẹ nhàng hơn.

Một vài điều dễ lầm

Không nên hiểu quán tưởng A Di Đà là cách tìm thấy cảnh giới lạ hay cầu được thần thông.

Xem thêm điều dễ lầm
  • Quán tưởng không phải phép luyện hình ảnh để khoe định lực, mà là để tâm gần Phật và bớt tán loạn.
  • Người căn cơ còn cạn không nên ép quán thân Phật ngay, mà nên nương hình tượng cho dễ như kinh đã dạy.
  • Quán tưởng mà rời niệm Phật, giữ giới và làm lành thì dễ lệch, vì các phần này cần nương nhau.

Hiểu sâu hơn

Mở phần chuyên sâu

Quán tưởng A Di Đà là một trong những phép quán sâu được nói đến trong Kinh Quán Vô Lượng Thọ. Để hiểu sâu hơn, quý vị nên thấy phép này nằm ở đâu trong lộ trình tu tập. Trong mười sáu phép quán, các phép về cảnh vật được dạy trước để làm tâm lắng dịu; sau khi tâm đã yên, người tu mới tiến đến nhóm phép quán về bậc thánh, trong đó có quán tưởng Phật A Di Đà. Như vậy, quán tưởng Phật không phải bước khởi đầu, mà là một bước đi sau khi đã có nền tảng nhiếp tâm.

Kinh dạy theo trình tự từ dễ đến khó. Trước hết là quán tượng Phật: hình dung một tòa sen báu, trên đó có hình tượng Phật A Di Đà trang nghiêm. Khi tâm đã quen với hình tượng quen thuộc ấy, người tu mới tiến đến quán thân Phật, hình dung sắc thân vàng sáng cùng hào quang của Ngài. Vì đây là cảnh giới sâu, chính kinh cũng nói rõ người căn cơ còn cạn nên nương theo hình tượng cho dễ, không vội ép mình quán thân Phật ngay. Lời dặn ấy cho thấy tinh thần khế cơ, tùy sức người mà chỉ dạy, của Đức Phật.

Điều quan trọng nhất là hiểu quán tưởng theo nghĩa mềm và đúng hướng. Đây là cách giúp tâm bớt tán loạn và gần Phật hơn, chứ không phải để thấy cảnh lạ, cầu thần thông, hay luyện hình ảnh để khoe định lực. Khi giữ được ý này, người tu sẽ không rơi vào chỗ mong mỏi những hiện tượng kỳ lạ, mà an tâm với mục đích chân chính là nuôi lớn niềm tin và lòng nguyện. Bài này diễn giải mềm cho người mới tu, nên về sau cần chư Tăng xác nhận không lệch nghĩa kinh trước khi công bố rộng.

Người mới tu hoàn toàn có thể bắt đầu rất nhẹ nhàng, chỉ cần nhớ tưởng dáng từ bi của Phật rồi niệm danh hiệu Ngài. Quý vị hãy thử ngồi yên trước bàn thờ, hoặc nhắm mắt nhớ lại pho tượng Phật A Di Đà mà mình thường lễ: dáng ngồi an nhiên, gương mặt hiền từ, ánh sáng dịu tỏa quanh Ngài. Giữ hình ảnh ấy trong lòng vài hơi thở, rồi nhẹ nhàng niệm danh hiệu Phật.

Nếu hình ảnh chưa rõ cũng không sao, vì kinh đã dạy người căn cơ cạn cứ nương theo hình tượng cho dễ. Điều cốt yếu không phải thấy được cảnh đẹp, mà là tâm gần Phật, bớt lo nghĩ vẩn vơ và lòng thêm an. Quán tưởng mà rời niệm Phật, giữ giới và làm lành thì dễ lệch, vì các phần này cần nương nhau. Mỗi ngày tập một chút như vậy, kèm theo đời sống thiện lành, quý vị sẽ thấy câu niệm Phật của mình ngày càng có gốc và đời sống dần nhẹ nhàng hơn.

Nguồn tham khảo

Phần dưới ghi rõ nguồn kinh cho nội dung bài. Lời kinh là trích hoặc tóm ý từ kinh điển; phần giải thích, ví dụ và ứng dụng thực hành là diễn giải của Ban biên tập ADIDA.

  • Kinh Quán Vô Lượng Thọ T365 nguồn trực tiếp
    Lời kinh liên quan
    • Kinh dạy quán tưởng Phật A Di Đà qua phép quán tượng Phật rồi tiến đến quán thân Phật.
    • Quán tượng Phật là hình dung một tòa sen báu, trên đó có hình tượng Phật A Di Đà trang nghiêm; quán thân Phật là hình dung sắc thân vàng sáng cùng hào quang của Ngài.
    • Kinh nói người căn cơ còn cạn nên nương theo hình tượng cho dễ, không vội quán thân Phật.
    • Các phép quán về bậc thánh (trong đó có quán tưởng Phật) đi sau các phép quán về cảnh vật, khi tâm đã lắng dịu.

Tài liệu tham khảo thêm (từ điển, chú giải — không phải kinh):

  • Bản Việt: HT Thích Trí Tịnh
  • BDK English Tripiṭaka — The Sutra on Contemplation of Amitāyus (Three Pure Land Sutras)