Phật học căn bản

Phật tử tại gia cần học gì

Phật tử tại gia trước hết học làm người tốt: giữ năm giới, sống chân thật, làm tròn bổn phận với cha mẹ, vợ chồng, con cái. Tu tại gia không chỉ là tụng kinh, mà là đem lời Phật vào cách sống và cư xử mỗi ngày.

Nội dung giáo lý

Nhiều người nghĩ tu tại gia chỉ là siêng đi chùa, thuộc nhiều kinh. Nhưng theo lời Phật dạy cho cư sĩ Thiện Sinh, người tại gia trước hết phải học làm tròn bổn phận trong các mối quan hệ của đời sống thường ngày.

Đức Phật dạy người tại gia biết kính dưỡng cha mẹ, thương yêu vợ chồng, nuôi dạy con cái, đối đãi tử tế với bạn bè, thầy dạy và người làm. Ngài cũng dạy tránh những nết hư như rượu chè, cờ bạc, lười biếng, giao du với người xấu, vì đó là cửa hao tài tổn đức. Đây chính là nền tảng đạo làm người.

Trên nền ấy, người tại gia giữ năm giới: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không say sưa nghiện ngập. Sống được như vậy thì việc tụng kinh, lễ Phật mới có chỗ nương. Cũng như muốn xây nhà cao phải có móng chắc, muốn tu cho tiến phải có nếp sống hiền lành làm nền. Tu tại gia, vì thế, là đem lời Phật vào từng việc trong nhà, ngoài ngõ.

Ý nghĩa thực hành

Tu tại gia bắt đầu ngay từ mái nhà của quý vị. Trước hết là làm tròn bổn phận: con cái thì hiếu kính, hỏi han chăm nom cha mẹ; vợ chồng thì thủy chung, nhường nhịn; cha mẹ thì nuôi dạy con bằng lời ngay lẽ phải. Đó đã là tu. Tiếp đến, quý vị tập giữ năm giới trong những việc rất cụ thể: buôn bán thì cân đong ngay thật, không gian dối; gặp chuyện bực thì giữ lời, không buông câu cay nghiệt; tránh xa chiếu bạc, ly rượu quá chén làm khổ vợ con. Mỗi ngày cố làm thêm một việc lành nhỏ, như giúp người hàng xóm, nói lời an ủi người đang buồn, nhường phần hơn cho người khó. Việc tụng kinh, lễ Phật vẫn nên giữ, nhưng hãy xem đó là cách nuôi dưỡng tâm lành chứ không phải để cầu lợi riêng. Tối đến, nhìn lại trong ngày mình đã sống đúng được điều gì, lỡ điều gì để mai sửa. Sống đều đặn như thế, đạo Phật thấm vào nếp nhà, giúp gia đạo thuận hòa, con cái nhìn vào mà học theo điều tốt.

Một vài điều dễ lầm

Không nên hiểu tu tại gia chỉ là siêng đi chùa và thuộc nhiều kinh.

Xem thêm điều dễ lầm
  • Bỏ bê bổn phận với cha mẹ, vợ con để lo lễ bái thì chưa đúng lời Phật dạy người tại gia.
  • Giữ năm giới và sống lương thiện là nền tảng, không phải chuyện phụ có cũng được.
  • Học Phật không tách rời công việc làm ăn lương thiện và đời sống gia đình hằng ngày.

Hiểu sâu hơn

Mở phần chuyên sâu

Khi nghĩ đến việc tu tại gia, nhiều người hình dung phải siêng đi chùa, thuộc thật nhiều kinh thì mới gọi là tu. Đó là một cách hiểu chưa trọn. Theo lời Phật dạy cho chàng cư sĩ trẻ Thiện Sinh trong Kinh Giáo Thọ Thi-ca-la-việt thuộc Trường Bộ, người tại gia trước hết phải học làm tròn bổn phận trong các mối quan hệ của đời sống thường ngày. Nói cách khác, học làm một người tốt chính là bước đầu của việc học Phật.

Bài kinh ấy rất gần gũi với đời sống gia đình. Đức Phật dạy người tại gia biết kính dưỡng cha mẹ, thương yêu vợ chồng, nuôi dạy con cái, đối đãi tử tế với bạn bè, với thầy dạy và với người làm. Mỗi mối quan hệ đều có bổn phận hai chiều, ai cũng giữ phần mình thì nhà êm cửa ấm. Ngài cũng ân cần dặn nên tránh những nết hư như rượu chè, cờ bạc, lười biếng, giao du với người xấu, vì đó là những cửa làm hao tài tổn đức, khiến gia đạo sa sút lúc nào không hay. Đây chính là nền tảng của đạo làm người.

Trên cái nền ấy, người tại gia giữ năm giới: không giết hại, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không say sưa nghiện ngập. Năm điều này không phải gánh nặng, mà là hàng rào giữ cho thân tâm khỏi rơi vào điều ác. Sống được như vậy thì việc tụng kinh, lễ Phật mới có chỗ nương. Cũng như muốn xây nhà cao phải có móng chắc, muốn tu cho tiến phải có nếp sống hiền lành làm nền. Nên hiểu việc giữ giới và sống lương thiện là gốc, không phải chuyện phụ có cũng được.

Vì thế, tu tại gia không tách rời công việc làm ăn lương thiện và đời sống gia đình. Trái lại, đó chính là nơi để hành đạo. Người con thì hiếu kính, hỏi han chăm nom cha mẹ; vợ chồng thì thủy chung, nhường nhịn; cha mẹ thì nuôi dạy con bằng lời ngay lẽ phải. Buôn bán thì cân đong ngay thật; gặp chuyện bực thì giữ lời, không buông câu cay nghiệt; tránh xa chiếu bạc và ly rượu quá chén làm khổ vợ con.

Mỗi ngày cố làm thêm một việc lành nhỏ, như giúp người hàng xóm, nói lời an ủi người đang buồn, nhường phần hơn cho người khó. Tụng kinh, lễ Phật vẫn nên giữ, nhưng hãy xem đó là cách nuôi dưỡng tâm lành chứ không phải để cầu lợi riêng. Tối đến, nhìn lại trong ngày mình đã sống đúng điều gì, lỡ điều gì để mai sửa. Sống đều đặn như thế, đạo Phật thấm vào nếp nhà, gia đạo thuận hòa, con cái nhìn vào mà học theo điều tốt.

Nguồn tham khảo

Phần dưới ghi rõ nguồn kinh cho nội dung bài. Lời kinh là trích hoặc tóm ý từ kinh điển; phần giải thích, ví dụ và ứng dụng thực hành là diễn giải của Ban biên tập ADIDA.

  • Kinh Giáo Thọ Thi-ca-la-việt (Kinh Thiện Sinh) DN 31 nguồn trực tiếp
    Lời kinh liên quan
    • Đức Phật dạy cư sĩ Thiện Sinh làm tròn bổn phận qua sáu mối quan hệ: cha mẹ, thầy dạy, vợ (chồng) con, bạn bè, người giúp việc, và các bậc tu hành.
    • Người tại gia nên từ bỏ bốn nghiệp phiền não: sát sinh, trộm cắp, tà dâm và nói dối.
    • Nên tránh những nết hư làm hao tổn tài sản, như rượu chè, cờ bạc, lười biếng và giao du với bạn xấu.