II. Đạo đức và tu tập căn bản
Nhẫn nhục
Nhẫn nhục là sức kham nhẫn, giữ tâm an trước nghịch cảnh và lời trái ý mà không nổi sân, không trả đũa. Đây là hạnh chuyển lòng giận thành lòng từ. Người niệm Phật tu nhẫn nhục thì tâm bớt loạn, câu niệm thêm an, đời sống thêm hòa.
Nội dung giáo lý
Nhẫn nhục là sức kham nhẫn, là khả năng giữ tâm an trước những điều trái ý: lời chê trách, sự xúc phạm hay hoàn cảnh khó khăn, mà không khởi lòng sân hận, không vội trả đũa. Đây là một hạnh lành quan trọng, giúp người tu chuyển lòng giận thành lòng từ và sự bao dung.
Cần hiểu cho đúng: nhẫn nhục không phải là nhu nhược, sợ hãi hay ôm ấm ức trong lòng. Người nhẫn nhục bên ngoài giữ được sự bình hòa, bên trong vẫn sáng suốt nhận ra đúng sai, chỉ là không để cơn giận điều khiển lời nói và việc làm của mình.
Lòng sân hận thường khởi rất nhanh, đốt cháy sự an vui và dễ dẫn đến lời nói, việc làm gây tổn thương. Tu nhẫn nhục là tập nhận biết cơn giận khi vừa chớm, dừng lại, để nó lắng xuống rồi mới ứng xử.
Với người niệm Phật, nhẫn nhục và niệm Phật nương nhau. Mỗi khi sắp nổi giận, một câu niệm Phật giúp ta dừng lại, giữ tâm an. Tâm càng ít sân thì câu niệm càng trong, đời sống với người chung quanh cũng thêm hòa thuận.
Ý nghĩa thực hành
Quý vị có thể tập nhẫn nhục ngay trong những va chạm thường ngày. Khi có người nói lời nặng làm mình bực, hãy thử niệm thầm vài câu Phật hiệu trước khi đáp lại, để cơn giận có thời gian lắng. Khi gặp việc trái ý trong nhà, ngoài chợ, hãy nhắc mình rằng giận lên trước hết là tự làm khổ chính mình. Có cụ kể rằng mỗi lần sắp lớn tiếng với con cháu, niệm được mấy câu A Di Đà Phật thì lòng dịu lại, lời nói ra cũng nhẹ nhàng hơn. Quý vị cũng có thể tập nhẫn với hoàn cảnh: khi đau yếu, khi việc không như ý, giữ tâm bình thản mà niệm Phật. Buổi tối soi lại, hôm nay mình đã nhịn được mấy lần, lần nào còn để bực bội thắng. Nhẫn nhục tập dần như vậy, lòng sân nhẹ đi, gia đình êm ấm, câu niệm Phật cũng an vui hơn.
Một vài điều dễ lầm
Không nên hiểu nhẫn nhục là nhu nhược, sợ hãi hay cam chịu, vì người nhẫn vẫn sáng suốt nhận ra đúng sai.
Xem thêm điều dễ lầm
- Không nên xem nhẫn nhục là cố nén giận, ôm ấm ức trong lòng, vì như vậy cơn giận chỉ bị dồn lại chứ chưa được chuyển hóa.
- Không nên nghĩ nhẫn nhục là mặc kệ điều sai trái, mà là không để sân hận dẫn dắt lời nói và việc làm của mình.
- Không nên cho rằng người hiền lành thì không cần tu nhẫn, vì lòng sân có thể khởi bất ngờ với bất cứ ai.
Nguồn tham khảo
- Kinh Pháp Cú, Tiểu Bộ (Dhammapada, phẩm Phẫn Nộ)
- Kinh Cưa (Ví Dụ Cái Cưa - Kakacūpama Sutta), Trung Bộ 21 (MN 21)
- CBETA
- Bản Việt đã duyệt: HT Thích Minh Châu (Pháp Cú; Trung Bộ)