VI. Niệm Phật
Người bệnh niệm Phật
Người bệnh niệm Phật để tâm được an, bớt sợ hãi và đau buồn, là một chỗ nương tựa tinh thần rất quý. Nhưng niệm Phật đi cùng việc khám chữa, uống thuốc đầy đủ, chứ không thay thế chăm sóc y tế. Giữ tâm an và lo thuốc thang, cả hai cùng làm.
Nội dung giáo lý
Khi đau ốm, thân mệt mỏi mà lòng cũng dễ lo sợ, buồn nản. Lúc ấy, niệm Phật là một chỗ nương tựa rất quý cho tinh thần. Giữ câu A Di Đà Phật trong lòng, tâm bớt rối, bớt sợ, được an ổn hơn để chịu đựng cơn bệnh. Nhiều người bệnh nhờ niệm Phật mà ngủ yên hơn, lòng nhẹ hơn, đỡ đau khổ về mặt tinh thần.
Tuy vậy, xin quý vị hiểu cho đúng: niệm Phật giúp an tâm, chứ không thay cho việc khám chữa bệnh. Khi có bệnh, vẫn phải đi bác sĩ, uống thuốc, ăn uống nghỉ ngơi đúng cách theo lời thầy thuốc. Niệm Phật và lo thuốc thang là hai việc đi cùng nhau, bổ trợ cho nhau, chứ không phải bỏ cái này lấy cái kia.
Người bệnh nặng, nằm một chỗ, vẫn niệm Phật được trong tâm, không cần ngồi dậy hay tụng to. Người nhà có thể niệm nhỏ bên cạnh để đỡ đần. Cốt giữ cho lòng người bệnh an ổn, hướng về điều lành, đó đã là một sự nâng đỡ lớn.
Ý nghĩa thực hành
Khi đang bệnh, quý vị hãy giữ việc niệm Phật cho nhẹ nhàng, tùy sức. Lúc còn ngồi được thì ngồi tựa cho thoải mái, chắp tay niệm chậm rãi vài phút. Lúc mệt nhiều, chỉ cần nằm yên, thở đều và thầm niệm A Di Đà Phật trong tâm, mỗi hơi thở một câu, để lòng bám vào câu niệm mà bớt sợ hãi, bớt nghĩ ngợi lo âu. Người nhà có thể ngồi bên, niệm nhỏ cho người bệnh nghe theo, hoặc mở băng niệm Phật vừa đủ nghe. Song song đó, tuyệt đối không bỏ việc thuốc thang: uống thuốc đúng giờ, tái khám đúng hẹn, ăn uống theo dặn dò của thầy thuốc. Ví dụ một bác bị bệnh tim, mỗi tối thầm niệm Phật cho dễ ngủ và bớt hồi hộp, nhưng vẫn uống thuốc và đi bệnh viện đầy đủ; cả hai cùng làm thì thân được chữa, tâm được an. Đừng bao giờ vì tin vào niệm Phật mà ngưng thuốc hay từ chối chữa trị. Giữ tâm an và lo cho thân, đó mới là cách chăm sóc trọn vẹn.
Một vài điều dễ lầm
Không nên nghĩ niệm Phật là để thay cho việc khám chữa bệnh; niệm Phật giúp an tâm, còn thân bệnh vẫn phải lo thuốc thang đầy đủ.
Xem thêm điều dễ lầm
- Không nên vì tin niệm Phật mà ngưng uống thuốc hoặc từ chối điều trị; đó là hiểu sai và có hại cho thân.
- Nên hiểu niệm Phật và chăm sóc y tế là hai việc đi cùng nhau, bổ trợ cho nhau, không loại trừ nhau.
- Không nên gắng sức tụng niệm thật nhiều khi đang mệt; người bệnh chỉ cần thầm niệm vừa sức để giữ lòng an ổn.
Hiểu sâu hơn
Mở phần chuyên sâu
Khi mang bệnh, con người không chỉ khổ vì thân đau mà còn khổ vì tâm bất an: lo sợ, buồn nản, nghĩ quẩn về tương lai. Trong hoàn cảnh ấy, niệm Phật là một chỗ nương tựa tinh thần rất quý. Bài này muốn nói rõ giá trị của niệm Phật đối với người bệnh, đồng thời nhấn mạnh một điều quan trọng để tránh hiểu lầm tai hại: niệm Phật không thay thế việc chăm sóc và điều trị y tế.
Về mặt an tâm, pháp môn niệm Phật phát huy tác dụng rõ. Kinh A Di Đà dạy chấp trì danh hiệu Phật A Di Đà cho tâm được chuyên nhất, không tán loạn. Khi người bệnh giữ câu danh hiệu trong lòng, tâm có chỗ bám, bớt chao đảo theo nỗi sợ và cơn đau. Nhiều người bệnh nhờ niệm Phật mà ngủ yên hơn, dịu bớt hoảng loạn, chịu đựng được cơn bệnh một cách bình tĩnh hơn. Đây là sự nâng đỡ về tinh thần, rất đáng trân trọng.
Kinh Vô Lượng Thọ trình bày nguyện lực rộng lớn của Đức Phật A Di Đà tiếp dẫn chúng sinh, làm chỗ nương cho người tu Tịnh Độ. Niềm tin này giúp người bệnh, nhất là khi bệnh nặng, có một hướng về an lành để lòng bớt cô đơn và sợ hãi. Tuy nhiên, niềm tin ấy nâng đỡ tâm, chứ kinh điển không dạy rằng cứ niệm Phật thì thân bệnh tự khỏi mà khỏi cần thuốc men. Hiểu cho đúng chỗ này rất quan trọng.
Vì thế, cần phân biệt rạch ròi hai việc. Một là chăm sóc thân: đi khám, uống thuốc đúng giờ, tái khám đúng hẹn, ăn uống nghỉ ngơi theo lời thầy thuốc. Hai là chăm sóc tâm: niệm Phật để giữ lòng an, bớt sợ, hướng về điều lành. Hai việc này song hành và bổ trợ cho nhau. Nếu vì quá tin vào niệm Phật mà ngưng thuốc, từ chối điều trị, thì đó là hiểu sai pháp và có thể gây hại nặng cho thân mạng. Người hoằng pháp cần dặn dò điều này một cách rõ ràng, ân cần.
Với người bệnh nặng nằm một chỗ, cách niệm cũng tùy sức. Không cần ngồi dậy, không cần tụng to; chỉ cần nằm yên, thở đều và thầm niệm trong tâm là đủ. Người nhà có thể niệm nhỏ bên cạnh hoặc mở băng niệm Phật vừa đủ nghe để hộ niệm. Cốt yếu là giữ cho lòng người bệnh an ổn, ấm áp, không bị bỏ rơi trong sợ hãi.
Đem về đời sống, người bệnh và người nhà nên nhớ một câu giản dị: lo cho thân bằng thuốc thang, lo cho tâm bằng câu niệm Phật. Khi cả thân và tâm cùng được chăm sóc, người bệnh có thêm sức chịu đựng và sự bình an. Đó mới là cách áp dụng niệm Phật đúng đắn và trọn vẹn trong lúc đau ốm.
Nguồn tham khảo
- Kinh A Di Đà, Taishō 366
- Kinh Vô Lượng Thọ, Taishō 360
- CBETA — T0366, T0360
- Bản Việt đã duyệt: HT Thích Trí Tịnh — ba kinh Tịnh Độ