Đạo đức & tu tập căn bản
Ngũ giới
Ngũ giới là năm điều người Phật tử tại gia tự nguyện giữ: không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không say nghiện rượu chè. Năm giới không phải cấm đoán áp đặt, mà là hàng rào bảo vệ chính mình và người chung quanh.
Nội dung giáo lý
Nhiều người mới nghe hai chữ "giới luật" liền thấy nặng nề, tưởng đạo Phật bắt buộc đủ thứ. Thật ra, theo lời Phật dạy, Ngũ giới là năm điều tự nguyện giữ, như năm nấc thang đầu tiên giúp ta sống lành, sống an.
Năm giới gồm: một là không giết hại sinh mạng; hai là không lấy của không cho; ba là không tà dâm, giữ lòng chung thủy; bốn là không nói dối, không nói lời gây hại; năm là không uống rượu, không dùng chất say làm mất sáng suốt.
Ta hãy hiểu giới như cái hàng rào quanh khu vườn. Hàng rào ấy không phải để trói buộc, mà để cây trái trong vườn được yên ổn lớn lên. Người giữ năm giới thì gia đình bớt cãi vã, làm ăn được tin cậy, hàng xóm quý mến. Đó là che chở cho cả mình lẫn người.
Giữ giới cũng không cần cầu toàn ngay. Ai lỡ phạm thì biết hổ thẹn, sửa lại, rồi giữ tiếp. Mỗi ngày bớt một việc dữ, thêm một việc lành, là ta đang đắp nền cho một đời sống an vui và một cái tâm ngày một sáng hơn.
Ý nghĩa thực hành
Quý vị có thể bắt đầu giữ Ngũ giới một cách nhẹ nhàng, ngay trong việc thường ngày. Mỗi sáng tự nhắc mình một câu: hôm nay không làm hại ai, không lấy gì không phải của mình, giữ lời ngay thật, sống thủy chung, và tỉnh táo không để rượu chè làm hỏng việc. Trong làm ăn, giữ giới nghĩa là cân đong cho đủ, nói giá cho thật, không gạt khách để lấy lời. Trong nhà, giữ giới là không buông lời dối quanh với vợ chồng con cái, không nóng giận mà thượng cẳng chân hạ cẳng tay. Với hàng xóm, giữ giới là không tham lấn ranh đất, không bịa chuyện nói xấu sau lưng. Nếu một hôm lỡ phạm, chẳng hạn buột miệng nói dối cho qua chuyện, thì tối đến ngồi tĩnh lại, nhận ra điều ấy chưa hay, thầm nguyện ngày mai làm tốt hơn. Có thể chọn giữ vững một, hai giới trước cho quen, rồi mở rộng dần. Cách giữ giới như vậy không hề gò bó, trái lại làm lòng ta nhẹ nhõm, gia đạo êm ấm, và người chung quanh thấy ở ta một chỗ đáng tin cậy.
Một vài điều dễ lầm
Không nên nghĩ giữ giới là bị cấm đoán, ép buộc; giới là điều mình tự nguyện nhận để bảo vệ mình và người.
Xem thêm điều dễ lầm
- Không phải giữ giới là để được Phật thưởng hay sợ bị phạt; giữ giới là vì hiểu rõ điều lành điều dữ.
- Lỡ phạm giới một lần không có nghĩa là hỏng cả; biết hổ thẹn và sửa lại chính là đang tu.
- Ngũ giới không dành riêng cho người xuất gia hay người "đạo cao"; người tại gia bình thường đều có thể giữ.
Nguồn tham khảo
- Kinh Giáo Thọ Thi-ca-la-việt, Trường Bộ 31 (DN 31)
- Kinh về năm sự bố thí / giới, Tăng Chi Bộ 8.39 (AN 8.39)
- SuttaCentral — DN 31, AN 8.39
- Bản Việt: HT Thích Minh Châu — Kinh Trường Bộ, Kinh Tăng Chi Bộ