IV. Ba kinh Tịnh Độ chính
Mười sáu phép quán
Mười sáu phép quán là mười sáu bước quán tưởng Đức Phật dạy bà Vi-đề-hi trong Kinh Quán Vô Lượng Thọ, đi từ quán mặt trời lặn, quán nước, quán đất, cây báu, đến quán Phật A Di Đà cùng hai Bồ-tát và chín phẩm vãng sinh.
Nội dung giáo lý
Mười sáu phép quán là mười sáu bước quán tưởng được trình bày trong Kinh Quán Vô Lượng Thọ. Theo kinh, hoàng hậu Vi-đề-hi gặp cảnh khổ trong cung, cầu thỉnh Đức Phật chỉ cho một cõi an lành. Đức Phật bèn dạy bà quán tưởng cõi Tây Phương Cực Lạc của Phật A Di Đà qua mười sáu phép quán nối nhau.
Ba phép quán đầu là quán mặt trời lặn, quán nước trong và quán mặt đất báu, giúp tâm người tu lắng lại và dần hình dung cảnh thanh tịnh. Tiếp đến là quán cây báu, quán ao nước công đức và quán lầu báu trang nghiêm của cõi ấy.
Những phép quán sau hướng thẳng về bậc thánh: quán tòa sen báu, quán hình tượng Phật, quán thân Phật A Di Đà, rồi quán Bồ-tát Quán Thế Âm và Bồ-tát Đại Thế Chí. Ba phép quán cuối là quán chung cõi Cực Lạc và quán chín phẩm vãng sinh, từ bậc cao đến bậc thấp.
Mười sáu phép quán không phải để khoe khả năng tưởng tượng, mà để nhiếp tâm, nuôi lớn niềm tin và lòng nguyện sinh về cõi thanh tịnh, từ đó siêng tu và sống thiện hơn.
Ý nghĩa thực hành
Với người lớn tuổi, quý vị không cần quán cho đủ cả mười sáu phép mới gọi là tu. Kinh dạy nhiều bước là để tùy theo căn cơ mỗi người mà chọn một phép vừa sức. Có vị chỉ cần lặng tâm hình dung ánh mặt trời chiều êm dịu, hoặc nhớ tưởng dáng từ bi của Phật A Di Đà, là đã nhiếp được tâm. Quý vị có thể tập mỗi ngày vài phút: ngồi yên, thở chậm, nhớ về cõi thanh tịnh và niệm danh hiệu Phật trong lòng. Khi tâm tản mạn vì lo toan, một hình ảnh quán tưởng quen thuộc sẽ kéo tâm trở lại. Điều cốt yếu không nằm ở chỗ thấy rõ cảnh đẹp, mà ở chỗ lòng bớt loạn, niềm tin thêm vững và đời sống thêm hiền lành. Quán tưởng đi cùng niệm Phật và làm việc thiện thì mới trọn vẹn.
Một vài điều dễ lầm
Không nên hiểu mười sáu phép quán là phép thần thông để thấy cảnh lạ hay khoe khả năng tưởng tượng.
Xem thêm điều dễ lầm
- Quán tưởng không phải để cầu cảnh giới hiện ra tức thì, mà để nhiếp tâm và nuôi lớn niềm tin.
- Người tu không cần ép mình quán đủ cả mười sáu phép; nên tùy sức chọn một phép vừa với mình.
- Quán tưởng mà bỏ niệm Phật, giữ giới và làm lành thì chưa trọn, vì các phần này nương nhau.
Nguồn tham khảo
- Kinh Quán Vô Lượng Thọ, Taishō 365
- CBETA
- BDK English Tripiṭaka — The Sutra on Contemplation of Amitāyus (Three Pure Land Sutras)