II. Đạo đức và tu tập căn bản
Không tà dâm
Không tà dâm là giới thứ ba trong Ngũ giới: giữ lòng chung thủy trong đời sống vợ chồng, không lén lút ngoài hôn nhân. Giới này trình bày nghiêm túc, tôn trọng; trọng tâm là giữ niềm tin và hạnh phúc gia đình, chứ không phán xét ai.
Nội dung giáo lý
Giới thứ ba là không tà dâm. Nói cho dễ hiểu, đây là giới giữ lòng chung thủy: vợ chồng giữ trọn đạo với nhau, không tìm chuyện lén lút ngoài hôn nhân, không xen vào phá hạnh phúc gia đình người khác.
Đức Phật dạy giới này với tinh thần tôn trọng và nghiêm túc, vì đây là chuyện hệ trọng của mỗi mái nhà. Vợ chồng đến với nhau bằng nghĩa tình và lời hẹn ước. Khi một người phụ bạc, không chỉ người kia đau lòng, mà con cái buồn tủi, cha mẹ hai bên lo lắng, cả gia đình chao đảo.
Giữ giới này, vì vậy, không phải là sự cấm đoán khô khan, mà là cách bảo vệ thứ quý giá nhất của đời người: một mái ấm bình yên. Khi vợ chồng tin nhau, lòng không vướng bận chuyện ngoài, thì làm ăn cũng vững, nuôi dạy con cái cũng tốt.
Điều cần nhớ là giới này nhắc ta tự giữ mình, chứ không phải để soi xét, chê bai người vấp ngã. Ai từng lầm lỗi thì biết quay đầu, vun lại tình nghĩa, ấy cũng là điều đáng quý.
Ý nghĩa thực hành
Giữ giới này thiết thực nhất là vun đắp chính mái ấm của mình mỗi ngày. Vợ chồng nên dành thời gian chuyện trò, chia sẻ vui buồn, để tình nghĩa luôn ấm; bởi nhiều rạn nứt bắt đầu từ chỗ lạnh nhạt, ít quan tâm nhau. Khi đi làm xa, giao tiếp rộng, hãy giữ chừng mực rõ ràng trong quan hệ với người khác phái, tránh những chỗ mập mờ dễ sinh chuyện. Nếu lòng có lúc xao động, hãy nghĩ tới gương mặt người bạn đời và con cái đang tin cậy nơi mình mà dừng lại đúng lúc. Trong lời ăn tiếng nói cũng nên giữ sự đứng đắn, không cợt nhả buông tuồng. Với người chưa lập gia đình, giữ giới này là sống đàng hoàng, không lừa dối tình cảm, không phá hạnh phúc nhà người. Nếu gia đình từng có sóng gió, không nên vội buông bỏ hay dằn vặt nhau mãi; hãy lấy lòng bao dung mà cùng nhau vun lại. Sống chung thủy, đứng đắn như vậy, ta cho con cháu một tấm gương lành, và giữ được sự bình yên mà tiền bạc khó đổi được.
Một vài điều dễ lầm
Không nên dùng giới này để soi mói, chê bai hay phán xét người đã lỡ lầm; giới là để mình tự giữ mình.
Xem thêm điều dễ lầm
- Giữ giới không tà dâm không phải chuyện khắt khe quê mùa, mà là nền tảng cho một gia đình bền vững.
- Không nên nghĩ chỉ hành vi lộ liễu mới phạm; sự lừa dối tình cảm, phá vỡ hạnh phúc nhà người cũng trái với giới này.
- Nếu gia đình từng có sóng gió, không nên vội buông xuôi; biết quay đầu vun lại nghĩa tình cũng là điều đáng quý.
Hiểu sâu hơn
Mở phần chuyên sâu
Giới thứ ba trong năm giới là không tà dâm, mà nói cho dễ hiểu là giữ lòng chung thủy trong đời sống vợ chồng. Khi Đức Phật dạy người tại gia trong Kinh Giáo Thọ Thi-ca-la-việt, Ngài bàn tới giới này với tinh thần tôn trọng và nghiêm túc, bởi đây là chuyện hệ trọng của mỗi mái nhà. Vợ chồng giữ trọn đạo nghĩa với nhau, không tìm chuyện lén lút ngoài hôn nhân, cũng không xen vào phá vỡ hạnh phúc gia đình người khác.
Vì sao Đức Phật đặt nặng điều này? Vì vợ chồng đến với nhau bằng nghĩa tình và lời hẹn ước, nên một khi có người phụ bạc thì cái khổ lan ra rất rộng. Không chỉ người bạn đời đau lòng, mà con cái buồn tủi, cha mẹ hai bên lo lắng, cả gia đình chao đảo. Hiểu như vậy mới thấy giới này không phải một sự cấm đoán khô khan, mà là cách bảo vệ thứ quý giá vào bậc nhất của đời người, đó là một mái ấm bình yên.
Cũng nên hiểu cho rộng rằng giới này không chỉ nhắm tới những hành vi lộ liễu. Theo cách hiểu của truyền thống, sự lừa dối tình cảm, gây rạn nứt cho nhà người khác cũng đi ngược lại tinh thần của giới. Mặt khác, đây là giới để mỗi người tự giữ mình, chứ không phải để soi mói, chê bai hay phán xét người đã lỡ lầm. Ai từng vấp ngã mà biết quay đầu, vun lại nghĩa tình, thì điều đó cũng rất đáng quý và đáng được nâng đỡ.
Có một lẽ rất gần với đời thường ẩn trong giới này: khi vợ chồng tin nhau, lòng không vướng bận chuyện ngoài, thì gia đình thành chỗ dựa vững. Người ta nhờ thế mà làm ăn yên tâm hơn, nuôi dạy con cái tốt hơn, và để lại cho con cháu một tấm gương lành về sự đứng đắn, thủy chung. Đó là cái phúc lâu dài mà tiền bạc khó đổi được.
Trong đời sống, giữ giới này thiết thực nhất là vun đắp chính mái ấm của mình mỗi ngày. Vợ chồng nên dành thời gian chuyện trò, chia sẻ vui buồn, vì nhiều rạn nứt khởi từ chỗ lạnh nhạt, ít quan tâm nhau. Khi đi làm xa, giao tiếp rộng, hãy giữ chừng mực rõ ràng, tránh những chỗ mập mờ dễ sinh chuyện; lúc lòng xao động thì nghĩ tới gương mặt người bạn đời và con cái đang tin cậy mà dừng lại đúng lúc. Với người chưa lập gia đình, giữ giới này là sống đàng hoàng, không lừa dối tình cảm. Nếu nhà từng có sóng gió, không nên vội buông bỏ hay dằn vặt nhau mãi, mà lấy lòng bao dung cùng nhau vun lại.
Nguồn tham khảo
Phần dưới ghi rõ nguồn kinh cho nội dung bài. Lời kinh là trích hoặc tóm ý từ kinh điển; phần giải thích, ví dụ và ứng dụng thực hành là diễn giải của Ban biên tập ADIDA.
- Kinh Giáo Thọ Thi-ca-la-việt (Kinh Thiện Sinh) DN 31 nguồn trực tiếp
Lời kinh liên quan
- Trong lời dạy cho gia chủ Thiện Sinh, Đức Phật khuyên người tại gia từ bỏ tà dâm, tức các hành vi tình dục sai trái.