Hồi hướng công đức

• Không nên nghĩ cúng càng nhiều, lễ càng lớn thì hồi hướng càng linh; điều quyết định là tâm thành và việc lành thật sự.
• Hồi hướng cho người khác không làm mình hao phước; lòng từ càng mở rộng cho đi thì càng lớn thêm.
• Hồi hướng phải gắn với việc thiện ta đang làm trong đời sống, không phải lời nguyện suông tách rời hành động.

Hồi hướng công đức là việc rất quen thuộc trong nếp tu của người Việt: làm xong một việc lành, tụng xong một thời kinh, ta liền nguyện cho ông bà, cha mẹ, người đã khuất, hay tất cả chúng sinh cùng được an vui. Đây là một hạnh đẹp, nhưng cần hiểu cho đúng để khỏi rơi vào cách nghĩ máy móc.

Xét theo nghĩa chữ, hồi là xoay lại, hướng là nhắm tới. Hồi hướng nghĩa là đem tấm lòng và việc lành mình vừa làm mà xoay về, nhắm tới điều tốt đẹp cho người khác và cho muôn loài, thay vì giữ trọn cho riêng mình. Vì thế, hồi hướng trước hết là một cách mở rộng lòng từ bi: ta mong người khác cũng được phần an lành như mình.

Hạnh hồi hướng có nguồn cội sâu xa trong kinh điển Đại thừa. Trong Kinh Hoa Nghiêm, phẩm Phổ Hiền Hạnh Nguyện, Bồ-tát Phổ Hiền nêu mười nguyện lớn, trong đó nguyện cuối cùng là "Phổ giai hồi hướng", tức đem tất cả công đức tu tập mà hồi hướng cho khắp pháp giới chúng sinh. Tinh thần ấy cho thấy hồi hướng đúng nghĩa là một tâm nguyện rộng lớn, không hạn hẹp, lấy việc lành làm nền và lấy lòng thương khắp muôn loài làm hướng tới. Các bậc tôn túc khi dịch giải phẩm này cũng nhấn mạnh rằng sức mạnh của hồi hướng gắn liền với hạnh nguyện và việc làm chân thật, chứ không ở câu chữ suông.

Từ đó, nên hiểu hồi hướng không phải kiểu "chuyển khoản công đức" máy móc, cứ đọc cho đúng câu là tự khắc dồn phước qua cho ai đó, còn lòng thì rỗng không. Sức mạnh thật của hồi hướng nằm ở hai điều: tâm thành thương tưởng và chính việc lành ta đang làm. Khi lòng ta thật sự khởi thương, khi tay ta thật sự làm điều thiện, thì lời nguyện hồi hướng mới có ý nghĩa, và nó nuôi lớn lòng từ cho cả người nguyện lẫn người được nhắc tới.

Cũng vì vậy, không nên nghĩ phải bỏ thật nhiều tiền, cúng lễ thật lớn thì hồi hướng mới linh nghiệm. Một bữa cơm mời người neo đơn rồi nguyện cho người thân đã mất được nhẹ nhàng, còn sống động và thật hơn nhiều so với chỉ đọc suông trên bàn thờ mà lòng hờ hững. Mặt khác, cũng không nên lo rằng hồi hướng cho người khác thì mình bị hao phước. Lòng từ vốn càng cho đi càng rộng thêm; chia sẻ điều lành không làm mình nghèo đi, trái lại làm tâm mình lớn lên.

Đem về đời sống, quý vị có thể tập hồi hướng một cách giản dị mà chân thành: sau mỗi việc lành, dù nhỏ như giúp người qua đường hay bố thí chút ít, hãy lắng lòng một chút rồi khởi tâm nguyện cho ông bà cha mẹ, người đã khuất, và mọi người cùng được bình an. Cốt yếu là tâm phải thật. Mỗi việc thiện kèm một lời nguyện chân thành cho người khác sẽ giúp ta sống bớt ích kỷ, biết thương tưởng nhiều người hơn, và đó chính là lợi ích thật của hồi hướng công đức.