Cực Lạc là môi trường tu học

• Nên hiểu cái vui nơi Cực Lạc là cái vui của tâm thanh tịnh và việc tu tiến không trở ngại, không phải cái vui của dục lạc.
• Không nên nghĩ sinh về Cực Lạc rồi là hết tu, ngồi yên hưởng phước, vì người sinh về vẫn thấy Phật nghe pháp, tu tiến không lùi.
• Nên hiểu mọi điều kiện nơi Cực Lạc, từ Thánh chúng tới cảnh vật, đều nhằm nâng đỡ việc tu hành, chứ không bày ra để thỏa mãn giác quan.
• Không nên nguyện vãng sinh chỉ để trốn khổ tìm sướng riêng, mà nên nguyện về một nơi đủ duyên lành để tu tới nơi rồi trở lại giúp đời.

Một câu hỏi nền tảng mà người tu Tịnh Độ cần trả lời cho rõ là: cõi Cực Lạc, xét cho cùng, là nơi như thế nào? Câu trả lời cốt lõi, đúng theo tinh thần các kinh Tịnh Độ, là: Cực Lạc trước hết là một môi trường tu học thù thắng, ví như ngôi trường lớn thanh tịnh để chúng sinh tu cho tới ngày giác ngộ, chứ không phải nơi để tới đó an hưởng phước lạc. Nắm vững điểm này sẽ giúp người tu hiểu đúng giáo lý về cõi ấy và giữ cho tâm nguyện không bị lệch.

Dựa vào đâu để nói như vậy? Dựa vào chính cách kinh mô tả cõi ấy. Kinh Vô Lượng Thọ, Taishō 360, cho biết cõi Cực Lạc do Đức Phật A Di Đà, từ thời còn là Tỳ-kheo Pháp Tạng, phát đại nguyện và tu hành viên mãn mà lập nên, với mục đích đón chúng sinh mười phương về tu tập, thành tựu đạo quả. Như vậy, ngay từ trong bản nguyện dựng cõi, mục đích đã là tạo một môi trường tu học, chứ không phải dựng một chốn hưởng lạc. Kinh A Di Đà, Taishō 366, thì cho thấy mọi yếu tố nơi cõi ấy đều phục vụ việc tu: người sinh về phần nhiều là bậc bất thối chuyển, nhiều vị chỉ còn một đời nữa là thành Phật; cảnh vật như chim, cây, lưới báu đều diễn nói pháp âm, khiến người nghe khởi lòng niệm Phật, niệm Pháp, niệm Tăng.

Cũng cần phân biệt rõ hai thứ vui, để khỏi vật chất hóa cõi Cực Lạc. Có cái vui của hưởng thụ, là cái vui dục lạc, của sự nghỉ ngơi an nhàn, thỏa mãn giác quan. Lại có cái vui sâu xa hơn, là cái vui của tâm thanh tịnh, của việc được gần Phật, nghe pháp, tu tiến mà không gặp trở ngại. Cái vui nơi Cực Lạc chính là thứ vui sau. Nếu hiểu Cực Lạc như một thiên đường hưởng lạc để tới đó nghỉ ngơi, thì vừa hạ thấp ý nghĩa cao quý của cõi ấy, vừa làm lệch tâm nguyện người học đạo, dễ sinh tâm tu cầu lợi.

Cách hiểu này còn soi sáng vị trí của việc vãng sinh. Vãng sinh không phải dấu chấm hết, mà là bước chuyển từ chỗ tu hành chật vật giữa chướng duyên của cõi Ta-bà sang một ngôi trường lý tưởng, nơi người tu chỉ còn tiến chứ không lùi. Bất thối ở đây cũng không có nghĩa khỏi tu: theo tinh thần Bồ-đề tâm, người sinh về tu cho tới khi đủ năng lực và từ bi rồi sẽ trở lại các cõi để cứu độ chúng sinh.

Đưa về đời sống, cách hiểu này gợi một thái độ thiết thực: hãy mang tâm của người đi học đạo. Quý vị nên tự tạo cho mình một môi trường tu học nho nhỏ ngay tại nhà: giữ giờ giấc công phu đều đặn, gần gũi thầy hiền bạn tốt, đọc kinh sách lành, gặp chỗ chưa hiểu thì thưa hỏi. Coi mỗi ngày là một ngày học tu, chăm niệm Phật, nghe pháp và sửa mình từng chút. Sống với tâm cầu đạo như vậy mới khế hợp đúng với ý nghĩa của cõi Cực Lạc mà mình đang nguyện sinh về: một môi trường để tu cho tới ngày giác ngộ.