Cầu vãng sinh không phải trốn đời

• Không nên lấy nguyện vãng sinh làm cớ để buông xuôi, bỏ bê bổn phận làm cha mẹ, con cái.
• Nên hiểu cầu vãng sinh là nguyện về nơi dễ tu để rồi trở lại độ sinh, không phải lánh đời.
• Không nên cho rằng người tu Tịnh Độ được miễn các bổn phận tại gia mà kinh điển đã dạy.
• Nên hiểu làm tròn bổn phận hiện tại chính là chỗ tu tâm và vun bồi cho nguyện vãng sinh.

Một trong những hiểu lầm thường gặp khi mới tiếp xúc với pháp môn Tịnh Độ là cho rằng cầu vãng sinh về Cực Lạc đồng nghĩa với chán đời, trốn tránh trách nhiệm. Người ta dễ hình dung người niệm Phật như kẻ buông xuôi mọi việc, chỉ mong sớm rời bỏ cuộc sống này để về một cõi an nhàn. Cách hiểu này không đúng với tinh thần kinh điển, và nếu không được làm sáng tỏ, nó có thể khiến nhiều người ngần ngại với pháp môn, hoặc tệ hơn, biến việc tu thành cái cớ để lười biếng.

Theo Kinh A Di Đà, cõi Cực Lạc được mô tả là nơi hội đủ thuận duyên cho việc tu học: thường được nghe pháp, gần gũi bậc hiền thiện, không bị các khổ bức bách, nhờ đó tu hành không thối lui cho đến ngày giác ngộ. Như vậy, cầu vãng sinh là nguyện về một môi trường tu học tốt hơn để hoàn tất con đường giải thoát, rồi đem khả năng ấy trở lại độ thoát chúng sinh. Đây là chí nguyện hướng thượng và vị tha, hoàn toàn khác với tâm trạng chán nản muốn lẩn tránh cuộc đời.

Mặt khác, đạo Phật vốn rất coi trọng bổn phận của người tại gia. Kinh Giáo thọ Thi-ca-la-việt trong Trường Bộ đã dạy rất cụ thể về các mối quan hệ trong đời sống: con cái hiếu kính cha mẹ, cha mẹ nuôi dạy con, vợ chồng thuận hòa, giữ tín nghĩa với bạn bè, đối đãi tử tế với người giúp việc và bậc tu hành. Người tu Tịnh Độ phát nguyện vãng sinh không hề được miễn những bổn phận này; ngược lại, làm tròn chúng chính là nền tảng đạo đức cần thiết cho việc tu.

Từ hai nguồn kinh ấy, ta thấy cầu vãng sinh và làm tròn trách nhiệm hiện tại không những không chống nhau, mà còn nương nhau. Người cầu vãng sinh chân chính hiểu rằng mọi việc lành trong đời, từ chăm sóc gia đình đến giúp ích cho người chung quanh, đều có thể hồi hướng về nguyện vãng sinh. Vì thế, càng tha thiết cầu vãng sinh, họ càng sống có trách nhiệm và đầy từ tâm, lấy mỗi bổn phận làm tròn như một bước tu thực sự.

Hiểu được như vậy, người Phật tử sẽ không còn xem cầu vãng sinh là một lối thoát ly tiêu cực, mà là một chí hướng vừa sáng đẹp đời này, vừa hướng về sự giải thoát rốt ráo. Sống tử tế, làm tròn bổn phận ngay trong hiện tại, rồi hồi hướng về Cực Lạc, đó mới là cách cầu vãng sinh đúng pháp, an vui mà không trốn đời.