Bốn mươi tám đại nguyện

• Không nên nghĩ chỉ cần biết tên các nguyện là đủ, vì điều cốt yếu là lòng từ bi và công phu tu hành đứng sau những lời nguyện ấy.
• Nhờ có đại nguyện của Phật không có nghĩa người tu khỏi cần giữ Tín, Nguyện, Hạnh và sửa mình.
• Không nên tự ý thêm bớt hay nói sai số lượng và nội dung các nguyện khi chưa tra cứu kinh điển cẩn thận.

Sau khi quán xét vô số cõi nước của chư Phật, Tỳ-kheo Pháp Tạng đã phát ra bốn mươi tám lời thệ nguyện lớn, người sau quen gọi là bốn mươi tám đại nguyện. Lời nguyện này được ghi trong Kinh Vô Lượng Thọ. Sở dĩ gọi là đại nguyện, vì mỗi lời không chỉ là một mong muốn, mà là một lời cam kết dứt khoát: nếu khi thành Phật mà điều ấy chưa trọn vẹn, thì Ngài thề không nhận lấy ngôi Chánh giác. Cách phát nguyện gắn liền vận mệnh thành Phật của mình với hạnh phúc của chúng sinh như vậy cho thấy một lòng từ bi và một ý chí phi thường.

Nội dung bốn mươi tám nguyện rất phong phú, nhưng có thể nhận ra mấy hướng lớn. Có những nguyện nói về cảnh giới trang nghiêm, thanh tịnh của cõi nước Ngài sẽ lập nên. Có những nguyện nói về sự bình đẳng giữa những người sinh về, để không ai bị phân biệt sang hèn. Lại có những nguyện nói về việc tiếp dẫn người chí thành hướng niệm về danh hiệu Ngài. Mỗi nguyện soi sáng một khía cạnh, nhưng tất cả đều quy về một mối.

Điều xuyên suốt cả bốn mươi tám nguyện chính là lòng từ bi rộng lớn. Ngài nguyện sao cho mọi căn cơ, kể cả những người còn nhiều yếu kém, vẫn có một con đường tu học và một nơi nương về. Đây là nét đặc sắc của pháp môn Tịnh Độ: mở rộng cửa cho số đông, không bỏ rơi ai. Theo cách hiểu của truyền thống, chính tinh thần ấy làm cho pháp môn niệm Phật trở nên gần gũi với người bận rộn, người ít chữ, người tuổi cao.

Về sau, trải qua công phu tu hành lâu xa, Tỳ-kheo Pháp Tạng thành tựu trọn vẹn các nguyện ấy và trở thành Phật A Di Đà. Cõi Cực Lạc cùng pháp môn niệm Phật mà bao người nương theo chính là kết quả của những đại nguyện này. Hiểu như vậy, ta thấy lời nguyện không phải lời nói suông, mà đã được chứng minh bằng cả một quá trình tu chứng.

Với người tại gia, không cần học thuộc đủ từng nguyện mới gọi là hiểu. Điều cốt yếu là cảm nhận được tấm lòng đứng sau những lời nguyện ấy. Trong đời sống, ta có thể học theo bằng cách giữ trọn lời hứa của mình, dù chỉ là việc nhỏ với người thân hay xóm giềng; một lời đã nói thì cố làm cho đúng, đó cũng là tập sống có nguyện và có tín. Với người tu Tịnh Độ, hiểu về bốn mươi tám đại nguyện giúp niềm tin thêm vững: tin cõi Cực Lạc có thật do nguyện lực Ngài lập nên, đồng thời tự mình giữ Tín, Nguyện, Hạnh, niệm Phật và sống thiện mỗi ngày để xứng với bản nguyện ấy.