Bất thối chuyển

• Nên hiểu bất thối chuyển là không lui sụt trên đường giác ngộ: việc tu chỉ tiến tới, không gián đoạn, cho tới ngày thành tựu.
• Không nên xem Cực Lạc là nơi nghỉ ngơi an nhàn, mà là môi trường tu học thuận duyên giúp người tu khỏi thối chí.
• Nên hiểu sở dĩ ở cõi này ta hay thối lui là do nhiều chướng duyên, nên cần tạo duyên lành để giữ đạo tâm cho bền.
• Không nên nghĩ bất thối chuyển là phần thưởng ban phát, mà là kết quả tự nhiên của môi trường thanh tịnh cùng công phu tu tập liên tục.

Bất thối chuyển là một thuật ngữ quan trọng trong giáo lý, dịch từ chữ a-bệ-bạt-trí, chỉ địa vị của người tu đã vững tới mức không còn bị lui sụt trên con đường hướng tới giác ngộ. Trong pháp môn Tịnh Độ, đây được xem là một lợi ích lớn của việc vãng sinh. Kinh A Di Đà, Taishō 366, dạy rằng chúng sinh sinh về cõi Cực Lạc đều là bậc bất thối chuyển, nhiều vị chỉ còn một đời nữa là thành tựu đạo quả. Kinh Vô Lượng Thọ, Taishō 360, qua các lời nguyện của Đức Phật A Di Đà, cũng nói người sinh về cõi ấy an trú trong địa vị không còn thối chuyển cho tới khi viên mãn.

Để hiểu vì sao vãng sinh lại đưa tới bất thối, cần nhìn vào sự khác biệt giữa hai môi trường tu học. Ở cõi Ta-bà, người tu phải đối mặt với vô số chướng duyên: thân bệnh tật, phiền não tham sân, bạn xấu lôi kéo, nghịch cảnh làm nản lòng. Vì thế việc tu thường lên xuống thất thường, nhiều người bỏ cuộc giữa đường. Cõi Cực Lạc thì ngược lại: là môi trường thanh tịnh do nguyện lực và công đức của Đức Phật A Di Đà lập nên, người sinh về thường được gần Phật, nghe pháp, sống giữa các bậc thiện hữu, không còn duyên xấu kéo lùi. Trong môi trường ấy, đạo tâm không còn bị thối thất, nên gọi là bất thối chuyển.

Điểm cần soi cho kỹ, cũng là chỗ dễ hiểu lệch nhất, là ý nghĩa của hai chữ bất thối. Có người nghe nói sinh về Cực Lạc là bất thối chuyển liền tưởng rằng vãng sinh xong là xong việc, khỏi cần tu hành gì nữa, chỉ việc an hưởng. Cách hiểu này sai cả hai đầu. Một là nó hiểu lầm chính nghĩa của chữ bất thối: bất thối là không lui sụt trên đường tu, mà nói tới lui sụt thì phải có việc tu đang tiến; nếu đã hết tu thì còn nói gì chuyện thối hay không. Hai là nó đi ngược mục đích của vãng sinh: người ta sinh về Cực Lạc là để tu học cho tới ngày thành Phật rồi trở lại độ sinh, chứ không phải để nghỉ ngơi hưởng phước. Cõi Cực Lạc là trường học thù thắng, không phải chốn an dưỡng. Hiểu cho đúng thì bất thối chuyển là một sự bảo đảm khích lệ: công phu tu tập tiến tới đều đặn cho tới ngày viên mãn, một con đường chỉ có tiến không có lùi mà người tu ở cõi Ta-bà hằng mong mỏi.

Đưa về đời sống, ý niệm bất thối chuyển gợi cho người tu một hướng thực hành thiết thực. Ta còn ở giữa muôn vàn chướng duyên, nên việc cần làm là chủ động tạo cho mình những duyên lành để bớt thối lui: gần gũi bạn đạo tốt, giữ thời khóa niệm Phật đều đặn, lánh xa những gì làm nguội lạnh đạo tâm. Chẳng hạn, một bác hay bỏ niệm Phật mỗi khi bận hay buồn, sau xin vào một nhóm cùng tu, mỗi ngày cùng nhau niệm Phật; nhờ có bạn nhắc, bác không còn bỏ cuộc giữa chừng như trước. Giữ cho mình không bỏ cuộc, ấy là tập sống theo tinh thần bất thối ngay tại cõi này; và trên hết, hãy nuôi chí nguyện sinh về Cực Lạc để tu tiến cho trọn, chứ không phải để tìm chỗ nghỉ ngơi.