II. Đạo đức và tu tập căn bản

Ba nghiệp ý trong Thập thiện

Trong Thập thiện, ba nghiệp về ý là không tham, không sân và không tà kiến. Đây là gốc của mọi việc lành dữ, vì thân và miệng đều khởi từ tâm. Người niệm Phật giữ ý trong sạch thì lời nói, việc làm tự nhiên hiền theo.

Nội dung giáo lý

Thập thiện là mười việc lành chia theo ba cửa: thân, miệng và ý. Riêng về ý có ba điều cần giữ: không tham lam, không sân hận và không tà kiến. Đây được xem là gốc, bởi mọi lời nói và việc làm đều khởi lên từ trong tâm trước.

Không tham lam là không khởi lòng thèm muốn, chiếm đoạt tài vật hay danh lợi của người khác. Không sân hận là không nuôi tâm giận dữ, oán ghét, muốn hại người. Không tà kiến là giữ cái nhìn ngay thẳng, tin nhân quả, tin có thiện ác và quả báo, không chấp những thấy biết lệch lạc.

Người tu Tịnh Độ nên chú ý điều này. Miệng niệm Phật mà trong lòng còn nhiều tham, sân, cố chấp thì câu niệm khó vào sâu. Khi ba nghiệp ý dần trong sạch, tâm bớt loạn động, niềm tin nơi Phật và nơi con đường tu cũng vững hơn.

Giữ ba nghiệp ý không phải chuyện làm xong trong một ngày, mà là việc soi lại tâm mình mỗi ngày, nhận ra niệm tham, niệm giận khi vừa khởi và nhẹ nhàng buông xuống.

Ý nghĩa thực hành

Quý vị có thể tập giữ ba nghiệp ý ngay trong những việc nhỏ mỗi ngày. Khi thấy lòng vừa khởi thèm muốn một thứ không phải của mình, hãy nhận biết đó là niệm tham và nhẹ nhàng buông. Khi có ai làm trái ý khiến mình bực, hãy dừng lại một câu niệm Phật trước khi phản ứng, để cơn giận lắng xuống. Khi nghe những lời xui làm điều sai, hãy nhớ tin nhân quả mà giữ cái nhìn ngay thẳng. Có người mỗi tối ngồi tĩnh tâm vài phút, soi lại trong ngày mình đã khởi bao nhiêu niệm tham, niệm giận, rồi sám hối và phát nguyện làm hiền hơn. Cách tu thầm lặng này hợp với người lớn tuổi, không cần đi đâu xa. Khi ba nghiệp ý dần nhẹ nhàng, câu niệm Phật cũng trở nên trong trẻo và an lành hơn.

Một vài điều dễ lầm

Không nên nghĩ chỉ cần giữ ý trong tâm là đủ, còn lời nói và việc làm thì sao cũng được.

Xem thêm điều dễ lầm
  • Không nên cho rằng niệm tham, niệm giận thoáng qua thì không sao, vì nuôi lâu chúng sẽ thành thói quen dẫn đến lời nói và việc làm sai.
  • Không nên hiểu tà kiến chỉ là tin nhảm, mà cốt yếu là cái nhìn phủ nhận nhân quả, phủ nhận thiện ác.
  • Không nên xem việc giữ ba nghiệp ý là chuyện của người tu chuyên, người niệm Phật bình thường cũng cần tập mỗi ngày.

Nguồn tham khảo

  • Kinh Thập Thiện Nghiệp Đạo, Taishō 600
  • Kinh Giáo thọ Thi-ca-la-việt, Trường Bộ 31 (DN 31)
  • CBETA
  • Bản Việt đã duyệt: HT Thích Trí Tịnh; HT Thích Minh Châu (Trường Bộ)

Bài liên quan