Đạo đức & tu tập căn bản
Ba nghiệp thân trong Thập thiện
Ba nghiệp thân trong thập thiện là ba điều lành làm bằng hành động: không giết hại, không trộm cắp và không tà dâm. Đây là phần dễ thấy nhất của thập thiện. Nhưng giữ thân cho sạch không tách rời tâm ý, vì hành động khởi từ ý.
Nội dung giáo lý
Trong mười điều lành, ba điều đầu thuộc về thân, tức là những việc ta làm bằng tay chân, bằng hành động cụ thể. Đó là không giết hại, không trộm cắp và không tà dâm.
Không giết hại là không cướp đi mạng sống của loài khác, mà trái lại biết thương yêu, che chở sự sống. Không trộm cắp là không lấy của ai vật gì khi người ta chưa cho, sống ngay thẳng với của cải. Không tà dâm là giữ nếp sống chung thủy, không lén lút quan hệ ngoài luân thường, để gia đình êm ấm.
Điều rất cần lưu ý là ba nghiệp của thân không hề tách rời tâm ý bên trong. Một bàn tay không tự nó giết hại; trước đó phải có một ý sân khởi lên. Một việc trộm cắp luôn bắt đầu từ một niệm tham. Vì vậy giữ thân cho sạch mà bỏ mặc cái tâm thì chỉ là giữ phần ngọn. Người khéo tu sẽ để ý ngay từ trong ý nghĩ: thấy lòng tham vừa nhen thì dừng, thấy cơn giận vừa nổi thì lắng, để cái xấu không chạy ra thành hành động làm khổ mình, khổ người.
Ý nghĩa thực hành
Quý vị có thể tập giữ ba nghiệp thân từ những việc rất gần. Không giết hại thì bắt đầu bằng lòng thương: bớt sát sinh khi có thể, không hành hạ con vật, và rộng hơn là không ra tay đánh đập, làm tổn thương người khác lúc nóng giận. Không trộm cắp thì giữ mình ngay thẳng cả với những món nhỏ, của công không tơ hào, mua bán đủ cân đủ lượng, nhặt được của rơi thì tìm cách trả lại. Không tà dâm thì giữ lòng chung thủy với người bạn đời, tránh những mối quan hệ lén lút làm tan vỡ gia đình. Nhưng điều quan trọng hơn cả là tập nhìn vào tâm trước khi tay làm. Khi thấy lòng vừa nổi một niệm tham món lợi không chính đáng, hay vừa dâng một cơn giận muốn ra tay, hãy dừng lại một nhịp, hít thở, để ý nghĩ ấy lắng xuống. Giữ được cái tâm thì cái thân tự nhiên hiền lành. Đó là cách tu chắc gốc, vừa giữ cho mình trong sạch, vừa đem an vui cho người chung quanh.
Một vài điều dễ lầm
Ba nghiệp thân không tách rời tâm ý; mọi hành động giết hại, trộm cắp, tà dâm đều khởi từ một ý nghĩ tham, sân, si bên trong.
Xem thêm điều dễ lầm
- Giữ cho tay chân không phạm mà bỏ mặc cái tâm thì chỉ là giữ phần ngọn, gốc xấu vẫn còn nguyên.
- Không sát sinh không chỉ là không giết, mà rộng ra là không làm tổn thương sự sống và biết thương yêu, che chở.
- Không trộm cắp gồm cả những món nhỏ và của công, không phải chỉ là chuyện lấy trộm những thứ to tát.
Nguồn tham khảo
- Kinh Mười Nghiệp Lành (Cunda Kammāraputta), Tăng Chi Bộ 10.176 (AN 10.176)
- SuttaCentral — AN 10.176
- Bản Việt: HT Thích Minh Châu — Kinh Tăng Chi Bộ